یکی از بنا های تاریخی مهم ایران در بیرجند واقع شده است Ú©Ù‡ نام این مکان قلعه بیرجند است ØØ§Ù„ در ادامه مطلب با ایروناسیر همراه باشید.قلعه بیرجند یا دژ بیرجند Ú©Ù‡ با نامهای قلعه ته ده Ùˆ پایین شهر نیز شناخته میشود، بزرگترین بنای تاریخی بیرجند است Ú©Ù‡ بر ÙØ±Ø§Ø² بلندترین تپه باختری شهر بیرجند جای Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ است.
پیشینه
دژ سترگ Ùˆ کهن پایین شهر بیرجند یک دژ کوهستانی برای کاربردهای نظامی میباشد. این قلعه جایی برای انجام نگهبانی بوده Ùˆ ساکنان این قلعه نگهبانانی بودند Ú©Ù‡ وظیÙÙ‡ آنها رساندن اخبار، تأمین امنیت Ùˆ پاسداری بود.این دژ با Ù…Ø³Ø§ØØªÛŒ بیش از سه هزار متر مربع در دوره صÙویه ساخته شده Ùˆ هسته نخستین شهر بیرجند به شمار میرود. دژ بیرجند از راه راهروهای زیرزمینی به مراکز مهم شهر مانند ارگ بهارستان، ارگ کلاه ÙØ±Ù†Ú¯ÛŒ Ùˆ قنات قصبه در پیوند بوده است. در این قلعه آبانبارها Ùˆ مواد خوراکی پیوسته نگهداری میشد تا در هنگام یورش دشمن، باشندگان شهر با خانوادههای خود Ùˆ داراییهایی منقول از طریق راهروهایی زیرزمینی به این دژ پناه ببرند.

معماری
وسعت قلعه بیرجند Û³Û°Û°Û° مترمربع است. Ù…ØµØ§Ù„Ø Ø¨Ù‡ کار Ø±ÙØªÙ‡ در ساخت قلعه از خشت، Ú¯Ù„ Ùˆ چینه است. قلعه دارای دو در ورودی است Ú©Ù‡ در یک در ضلع شمالى Ùˆ در دیگر در ضلع غربی قلعه است. این قلعه دارای Ù‡ÙØª برج بوده Ú©Ù‡ شش برج از آن بر جای مانده است. بنای قلعه را برجهایی دو طبقه در چهار سوی با ØØµØ§Ø± اصلی در میان Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ بر ÙØ±Ø§Ø² این برجها Ú©Ù‡ به Ø´Ú©Ù„ استوانه هستند، روزنههایی ایجاد شده Ú©Ù‡ کاربرد آن دیدبانی برای پداÙند از دژ Ùˆ شهرنشینان بود Ùˆ جایگاه امنی برای تیراندازی Ùˆ ضربه زدن به دشمن به شمار Ù…ÛŒØ±ÙØªÙ‡ است. دیوار بنا با Ø´Ú©Ù„ برآمده آن همچنین ستبری آن امکان دیدبانی را بر ÙØ±Ø§Ø² باروها را برای نگهبانان بهتر ÙØ±Ø§Ù‡Ù… میکرد. دو در ورودی دژ در ضلع شمالی Ùˆ غربی قرار دارند.