کوچ ایل بختیاری

عشایر ایران از قشر های مهم ایران Ù…ÛŒ باشد Ú©Ù‡ یکی از آن ØŒ ایل بختیاری است Ú©Ù‡ در ادامه ÛŒ همراه باشید.عشاير گروهی از جمعيت هستند كه با شيوه معيشتی خاص خود از دو گروه ديگر جمعيت ( شهر نشين Ùˆ روستانشين ) متمايز مي شوند. كشور ايران از ديرباز خاستگاه عمده عشاير در جهان بوده است.تركیب اجتماعی جمعیت ایران متشكل از سه جامعه متمایز شهری، روستایی Ùˆ عشایری است. حیات اجتماعی در این سرزمین از دیرباز متأثر از روابط متقابل Ùˆ زندگی توأمان مذكور بوده Ùˆ در این میان، جامعه عشایری همواره نقش بارز Ùˆ تعیین كننده در سرنوشت سیاسی Ùˆ حیات اقتصادی كشور داشته است درحال حاضر عشایر ایران 20% مواد پروتئینی Ùˆ سایر فرآورده های دامی Ùˆ 35% صنایع دستی كشور را تولید Ù…ÛŒ كنند.با توجه به جلوه های طبيعی Ùˆ انسانی موجود در محيط زندگی عشاير، اين گروه از جمعيت به عنوان يكی از جاذبه های گردشگری مطرح هستند. عشاير در كشور ايران پيشينه ای بس غنی دارند Ùˆ حتی به جرات Ù…ÛŒ توان گفت كه همه جمعيت كشور ايران پيشينه ای عشايری دارند زيرا ايرانيان از نژاد گروهی از اقوام كوچنده به نام آريای بوده اند كه 2 هزار سال پيش از ميلاد از نواحي ماوارء‌النهر Ùˆ قفقاز به منطقه كنونی ايران آورده Ùˆ در طور تاريخ خود جلوه هاي زيستی Ùˆ معيشتی خاصی را براي اين كشور رقم زده اند. در طول تاريخ غالب حكومت های ايرانی منشاء عشايری داشته اند Ùˆ عشاير منشا قدرت Ùˆ فرهنگ جامعه ÛŒ ايرانی بوده اند ليكن در حال حاضر سهم اين جامعه از كل جمعيت كشور بسيار پايين است Ùˆ به مرور زمان نيز رو به كاهش است .از آنجا كه ريشه فرهنگي كشور Ùˆ بسياری از نمادهای باستانی ايران در قلمرو زندگی كوچكندگان قرار دارد . بنابر اين ضرورت حفظ ومعرفي اين جاذبه ها بيش از پيش اهميت مي يابد. در كنار اين مساله بايد به جاذبه هاي طبيعي مناطق عشايري نيز اشاره كرد كه از زيباترين Ùˆ مناسب ترين پتانسيل ها به منظور جذب گردشگر مي باشند . در واقع بايد محيط هاي حركت عشاير را از مناسب ترين عرصه هاي زندگي فصلي Ùˆ گردشگري دانست زيرا عشاير بر اساس منطق انساني Ùˆ فطرت بيولوژيك خود در هر فصل از سال به دنبال بهترين Ùˆ مناسب ترين مكان جهت گذران هستند . بنابر اين قشلاق Ùˆ ييلاق عشاير مساعدترين سايت هاي گردشگري به ترتيب در زمستان Ùˆ تابستان هستند.ت نوع نژادی، ادیان گوناگون، گویش‌های متفاوت، جشن‌ها Ùˆ بازی‌های محلی، مراسمآیینی، رقص، غذاهای لذیذ، مشاغل سنتی Ùˆ پوشش‌های رنگارنگ برخی از جلوه‌های فرهنگچند هزار ساله ایرانی‌ است .مجموعه ايل بختياري همراه با سنن Ùˆ شيوه‌هاي خاص زندگي، به تنهايي يكي ازجاذبه‌هاي بي‌نظير Ùˆ چشم گير اين منطقه است. زندگي ايلي با الگوي سكونت Ùˆ آداب ورسوم ويژه، مورد علاقه سياحان Ùˆ ديدار كنندگان داخلي Ùˆ خارجي است. اين جاذبه علاوه بر آن‌كه ديدار كنندگان عادي را به سوي خود جلب مي‌كند، مي‌تواند مورد توجه دانشجويان Ùˆ دانش پژوهان علوم اجتماعي Ùˆ انساني قرار گيرد.يكي از ديدني‌هاي جالب توجه استان چهارمحال Ùˆ بختياري كوچ ايل بختياري است. اگرچه در دهه‌هاي آغازين قرن حاضر گروههاي كثير ايل بختياري نيز همانند ساير ايلات وعشاير ايران تخته قاپو (يكجانشين) شدند، اما هنوز هم بخشي از ايل، كوچ رو Ùˆ متحركاست. كوچ روهاي بختياري، زمستان را دشت‌هاي شرق خوزستان Ùˆ تابستان را در بخشهاي غربي منطقه چهارمحال Ùˆ بختياري به سر مي‌برند.آنها هر ساله از اواخر ارديبهشت‌ماه از پنج مسير مختلف همراه با مبارزه‌اي خستگي ناپذير با سختي‌هاي طبيعت، ضمن عبور از رودخانه‌ها، دره‌ها Ùˆ پشت سر گذاشتن بلندي‌هاي زرد كوه در مناطق معيني از دامنه‌هاي زاگرس پراكنده مي‌شوند Ùˆ نزدیک 4 ماه در اين منطقه مي‌مانند Ùˆ با چراي دام‌ها در مراتع سرسبز به رمه‌داري مشغول مي‌شوند. نحوه معيشت Ùˆ زيست، الگوي سكونت Ùˆ باورها، سنت‌ها Ùˆ آداب Ùˆ رسوم از جمله جاذبه‌هاي ديدني اين شيوه زندگي است.ايل بختياريکه شمارشان به بيش از 800 هزار نفر مي رسد، در منطقه اي به مساحت 67 هزار کيلومتر مربع در ناحيه مرکزي ايران Ú©Ù‡ رشته کوه زاگرس (زردكوه) در آن واقع شده زندگي مي کنند. اگر Ú†Ù‡ تنها ÙŠÚ© سوم از بختياريها Ú©ÙˆÚ† نشين اند (Ùˆ بقيه مراتع مناطق عمدتاً به صورت جوامع استقرار يافته به کشاورزي مشغولند) آنچه به عنوان فرهنگ قوم بختياري شناخته مي شود بيشتر در ميان چادرنشينان بختياري کوهستاني ديده مي شود تا بقيه آنها. آنها از طريق توليد گوشت Ùˆ محصولات لبني زندگي مي کنند، Ú©ÙˆÚ† سالانه قوم بختياري ÙŠÚ©ÙŠ از جالب ترين Ùˆ پيچيده ترين نمونه ها در ميان اقوام Ú©ÙˆÚ† نشين در سراسر جهان است. از آنجايي Ú©Ù‡ بختياريها در جريان Ú©ÙˆÚ† بايد از بلندي هایی با بیش از 3 هزار متر ارتفاع Ùˆ بيشتر هم مي رسد عبور کنند، Ùˆ بايد زمان Ú©ÙˆÚ† خود را با نهايت دقت انجام دهند تا مبادا در طول راه دچار برف زودرس، سيلاب رودخانه هاي کوهستاني Ùˆ نبود چراگاه Ùˆ مراتع شوند. سابق بر اين در جريان Ú©ÙˆÚ† تلفات زيادي بر انسان Ùˆ دام وارد مي شد. در سال هاي اخير با اقدام دولت در ايجاد پل، هموار کردن مسير Ú©ÙˆÚ† ايل Ùˆ ساختن مراکز تغذيه دام در طي مسير، شمار تلفات جاني Ùˆ مالي به شدت کاهش يافته است. بختياريها به گويش لري تکلم مي کنند Ùˆ شيعه مذهبند. از نظر سياسي، در زمان شاه سابق، رئيس ايل از طرف وي منصوب مي شد Ùˆ بختياريها همه تحت امر او بودند. اين پست Ùˆ مقام امروزه ديگر وجود ندارد. يکپارچگي ايل بختياري تحت رياست ÙŠÚ© فرد در 2 قرن اخير بسيار کارساز بود به طوري Ú©Ù‡ اين ايل نقش بسيار مهمي در جريانات تاريخ معاصر کشور Ùˆ بويژه طي انقلاب مشروطيت ايفا کرد.

مسیرهای کوچ عشاير بختیاری

عشایر بختیاری برای کوچ، از مسیرهای اصلی و فرعی مختلفی استفاده می کنند. انشعابات فرعی، پرتگاه های عشایری را به ایل راه های اصلی تاراز، هزار چم، کوه سفید، دو آب و دزپارت متصل می کند. عشایر بختیاری در کوچ ها به ییلاق و قشلاق، ناگزیراند از این پنج ایل راه اصلی که ارتباط بین محوده های ییلاقی و قشلاقی بختیاری را برقرار می کنند، عبور کنند. مسیر کوچ ایل بختیاری، از ارتفاعات صعب العبور و پر فراز و نشیب رشته کوه های زاگرس و رودخانه های پر آب سرشاخه های مختلف کارون می گذرد و به همین دلیل، از ناهموارترین راه های عشایری کشور به شمار می آید و عبور از آن، هنوز یکی از مشکلات مهم کوچ نشینان بختیاری است. ایل راه های مهم کوچ بختیاری عبارتند از:دزپارت:این راه قدیمی ترین ایل راه عشایری است که قدمتی باستانی دارد. این راه با طول 220 کیلومتر، مسیر عبور بخش مهمی از عشایر بختیاری است و نقاط عشایری شهرستان های فارسان و کوهرنگ و اردل در استان چهارمحال و بختیاری و شهرستان ایذه، رامهرمز و بخشی از مسجد سلیمان و حومه اهواز در خوزستان را به یکدیگر مرتبط می کند. طول راه مزبور از پیرامون تالاب چغاخور (محل ییلاقی برخی از طوایف دورکی) تا ایذه، حدود 200 کیلومتر است.دوآب: این ایل راه قلمرو ییلاقی و قشلاقی طوایف دینارانی و دهستانی حومه ایذه، سوسن و مرغا در خوزستان و دیناران و دوآب در چهارمحال و بختیاری را به یکدیگر مرتبط می سازد. امروزه قسمت هایی از این مسیر در استان های خوزستان و چهارمحال و بختیاری به صورت آسفالت درآمده است،کوه سفید: این ایل راه مسیر عبور عشایر بختیاری دهستان های اندیکا و لالی در استان خوزستان به نواحی ییلاقی شهرستان های فارسان و کوهرنگ و اردل وکیار در منطقه چهارمحال و بختیاری است. کوه سفید از ارتفاعات معروف رشته کوه های زاگرش و یکی از مهم ترین گذرگاه های کوهستانی این مسیر است که عشایر منطقه بازفت جنوبی و دو آب به مقصد خوزستان از این راه عبور می کنند. در حال حاظر امکان استفاده از ماشین در این ایل راه وجود ندارد.هزار چم: این ایل راه یکی از دشوارترین ایل راه های عشایری منطقه است. بخشی از عشایر مستقر در اندیکا، لالی و اطراف شوشتر برای رسیدن به قلمروهای ییلاقی از این راه عبور می کنند.تاراز: این ایل راه نیز یکی از مهم ترین و اصلی ترین ایل راه های عشایری منطقه است این راه میان نواحی عشایری اندیکا و مسجد سلیمان در استان خوزستان و شهرستان های فارسان و کوهرنگ در استان چهارمحال ارتباط برقرار می کند.البته امروزه با باز شدن جاده های آسفالته از مسیر ایذه و مسجد سلیمان تعداد کثیری از بختیاری ها از طریق این مسیر حرکت می کنند.