پل زیبای خواجو در اصفهان

یکی از چشمگیر ترین  مکان های جذاب وتاریخی اصفهان پل خواجو است Ú©Ù‡ زیباترین پل زاینده رود شناخته شده است جاییست رویایی مخصوصا هنگام غروب افتاب Ùˆ اوایل شب Ú©Ù‡ لذت خاصی دارد حتما باید تجربه کنید تا موجه شوید
- اطراف این پل به هنگام غروب ، محلی برای خوشگذرانی مردم به شمار می رود.پل خواجو | گذرگاه زیبای زنده رود.

کم نیستند پل هایی که دو سوی زاینده رود را به یکدیگر وصل می کنند اما حال و هوای خواجو به گونه ای دیگر است. این پل چهره ای متفات دارد که به عنوان زیباترین پل اصفهان شناخته می شود و در شرق سی و سه پل قرار دارد. این پل علاوه بر معماری چشم نواز، نقاشی های زیبایی را نیز به نمایش می گذارد و قسمت میانی آن همچون نگینی می درخشد.به دلیل ارزش این اثر تاریخی، نامش از تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره ی ۱۱۱ در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد.

نگاهی نزدیک تر به پل خواجو

ویژگی های معماری Ùˆ استفاده از تزئینات کاشیکاری سبب شده تا این پل از دیگر پل های زاینده رود مشهورتر گردد Ùˆ به عنوان یکی از زیبا ترین پل های جهان در عصر خود مطرح شود. این پل محلی برای گذر Ùˆ مکانی برای اقامت موقت بوده Ùˆ Ø­Ú©Ù… سد Ùˆ آب‌بند را نیز داشته است.

این پل ساحل شمالی و جنوبی زاینده رود را به هم متصل می کند و دارای دو ضلع شرقی و غربی است که در میان هر یک ساختمانی با عنوان شاه نشین یا بیگلر بیکی با چند اتاق مزین به نقاشی وجود دارد. این ساختمان به نام شاه نشین معروف بوده که هم نقش یک اقامتگاه موقتی برای خانواده ی شاه را داشته و هم جایگاه بزرگان و امیرانی بوده که برای تماشای مسابقات شنا و قایقرانی بر روی دریاچه مصنوعی که در نتیجه ی سد کردن راه آب توسط پل شکل می گرفت، به اینجا می آمدند. گفته می شود که در آن دوران فواره هایی نیز در اطراف پل وجود داشته که امروزه اثری از آنها دیده نمی شود.

در گوشه های ضلع شرقی پل خواجو دو شیرسنگی به چشم Ù…ÛŒ خورد Ú©Ù‡ احتمالا نماد سپاهیان بختیاری Ùˆ محافظ اصفهان در عصر صفویه Ù…ÛŒ باشند. با Ø·ÛŒ کردن Û±Û± پله سنگی از کف پل به بستر دریاچه Ù…ÛŒ رسیم. دهانه های پل، از آجرهای به دقت تراش‌خورده ساخته Ùˆ در بخش میانی آن نیز سدهای چوبی برای گرفتن جلوی رودخانه تعبیه شده اند. در مورد طول این پل Ùˆ تعداد دهانه های آن اختلاف نظر وجود دارد به عنوان مثال تارونيه، سياح اروپايى، درباره ÛŒ این مشخصات Ù…ÛŒ گوید:اين پل كه طولش Û±ÛµÛ° متر Ùˆ عرضش Û±Û´ Ùˆ معبر آن Ûµ/Û· متر است از سنگ Ùˆ آجر ساخته شده Ùˆ Û²Û± جوى Ùˆ Û²Û¶ چشمه (دهانه) دارد.

اما آنچه Ú©Ù‡ در کتاب های امروزی مشاهده Ù…ÛŒ شود طول Û±Û³Û²/Ûµ متر Ùˆ عرض Û±Û² متر Ù…ÛŒ باشد Ùˆ البته تعداد چشمه های اين پل را بعضى Û²Û¶ Ùˆ برخى Û²Û´ Ùˆ كسانى Û²Û± Ùˆ ديگران Û²Û¸ نوشته اند. بر این اساس، احتمالا در طول تاریخ این پل دچار تغییراتی شده Ùˆ برخی از قسمت های آن از بین رفته اند.تارونیه در جایی دیگر به کاربری سد Ùˆ معمارى Ùˆ استحكام بى اندازه زيبا Ùˆ بى نظير آن اشاره Ù…ÛŒ کند Ùˆ چنین مشخصاتی را برای آن بیان Ù…ÛŒ دارد:پل شامل چهار طبقه است Ùˆ در دو طرف داخلى معبر فوقانى هر طرف، ÛµÛ± غرفه بزرگ Ùˆ كوچك دارد. طول سنگ هاى اين پل متجاوز از دو متر Ùˆ امتداد ستون هاى فاصله هر چشمه به سقف Û²Û° متر است. جلوی هر سقف Ùˆ ديوار، پيش آمدگى Ùˆ فرو رفتگى وجود دارد اگر تخته‏ اى با اندازه دهانه پل ها بگذارند آب رودخانه بالا آمده Ùˆ مدتى ذخيره Ù…ÛŒ شود.

تاریخچه و کاربری پل خواجو

بر اساس این نوشته مشخص است Ú©Ù‡ اساس این پل پيش از دولت اسلام وجود داشته Ú©Ù‡ در زمان تركمان ها تعمیر شده Ùˆ در دوران صفويه به اوج شکوه رسیده است. در زمان بيگلربيگى صدر اصفهانى (سومین صدراعظم فتحعلی شاه بین سال‌های Û±Û²Û³Û´ تا Û±Û²Û³Û¹ قمری) بالاخانه‏ اى به نام ÙˆÛŒ بنا گردید كه در سال Û±Û³Û±Û° هجری قمری از طرف ظل السلطان ( بزرگترین پسر به سن بلوغ رسیده ناصرالدین شاه) تخریب شد.

در نوشته های تاریخی بیان شده که به دلیل آنکه این قسمت از زاینده رود از سایر بخش های آن گودتر است، شاه عباس این محل را بر می گزیند. این پل باعث می شده تا گبرها که محله شان، آن طرف رودخانه بوده دیگر برای عبور از زاینده رود از خیابان چهارباغ گذر نکنند و راه کوتاه تری را طی نمایند. بر اساس نوشته ها، در دو طرف خيابان اين پل دو خانه متعلق به شاه وجود داشته و شاه عباس در زمان اتمام ساخت پل، نام حسن بیک را برای آن برگزیده است.

به گفته ی برخی مورخان، در محل کنونی پل خواجو، پلی بلااستفاده و مخروبه قرار داشته که شاه عباس دوم دستور داده بر طبق نقشه و طرحی خاص، پلى بر روی این پل ساخته شود که محل آن در نزديكى باغ سعادت آباد و عمارت آينه خانه بوده است. کارکنان موظف بوده اند که این پل را زیباتر از سایر پل های زاینده رود بسازند و بهترین آنها را بنا کنند.

به نوشته محققين در ابتدا هدف شاه عباس دوم از احداث پل خواجو، برقراری ارتباط میان محله خواجو و دروازه حسن آباد با تخت فولاد و راه شيراز بود. سپس قرار بر این شد که این پل تنها نقش یک پل را نداشته باشد و در مواقع لزوم بتوان از آن به عنوان یک سد یا آب بند هم استفاده نمود. به همین سبب در سال ۱۰۶۸ هجری قمری آب بندهایی نیز برای آن در نظر گرفته شدند که در صورت بسته شدن باعث جمع شدن آب و تشکیل دریاچه در یک سوی پل می شدند.

شاه عباس در میان این پل محلی را برای اقامت کوتاه مدت خود Ùˆ خانواده اش بنا نمود تا در آن بتوانند از مناظر اطراف لذت ببرند. در طول تاریخ، این پل علاوه بر اینکه نقش محلی برای رفت Ùˆ آمد میان دو سوی زاینده رود را داشته، کاربردهای دیگری نیز داشته است Ú©Ù‡ از جمله ÛŒ آنها Ù…ÛŒ توان به تماشای مسابقات قایقرانی، تفرجگاه برای مردم  Ùˆ محلی برای خوشگذرانی پادشاه Ùˆ خانواده اش اشاره کرد.

پس از گذر سال ها این پل دچار آسیب هایی شد که براساس كتيبه كوفى كه در طرف راست جنوبى پل قرار دارد، سال ۱۲۹۰ هجرى همزمان با سلطنت ناصر الدين شاه قاجاربه همت نصرالله خان مرمت شده است.

معماری پل خواجو | تضمین استحکام و پایداری در طی قرن ها

از نظر Ù¾ÛŒ‌سازی، پایه های پل خواجو بر روی سنگی متشکل از قطعات گرد Ùˆ دانه درشت به نام کنگلومرا قرار دارد Ú©Ù‡ لایه ÛŒ مقاومی را ایجاد Ù…ÛŒ کند. به هنگام ساخت، لایه های شن Ùˆ ماسه ÛŒ رودخانه ای را در محل پل کنار زده Ùˆ Ù¾ÛŒ پل را بر روی لایه ای از کنگلومرا بنا کرده اند.