قبرستان دوره اسلامی دارالسلام در شیراز

اینبار میخواهیم یک جای بسیار عجیب Ùˆ معروف جهانی را به شما معرفی کنیم به نام قبرستان دارالسلم شیراز Ú©Ù‡ جز سومین قبرستان های اسلامی بوده است Ùˆ دارای نماد نشانه های تاریخی بوده است Ú©Ù‡ هر کدام نشان دهنده شغل Ùˆ حرفه ÛŒ شخص دفن شده بوده است در ادامه مطلب باما همراه باشید..قبرستان دارالسلم شیراز بر اساس اسناد Ùˆ مدارک تاریخی Ùˆ اولین قبر موجود در آن، سومین قبرستان جهان اسلام است، Ú©Ù‡ پس از سال ها تلاش مسئولین دلسوز Ùˆ تقاضای مردم، با توافق شهرداری شیراز، اداره Ú©Ù„ اوقاف Ùˆ امور خیریه استان فارس Ùˆ اداره Ú©Ù„ میراث فرهنگی استان فارس کار مرمت آن آغاز شد تا این مکان به عنوان یک مرکز گردشگری تاریخی Ùˆ مذهبی در اختیار گردشگران قرار گیرد اما متاسفانه روند نادرست Ùˆ غیرکارشناسی مرمت آن این سند هویتی Ùˆ تاریخی را به سمت نابودی Ù…ÛŒ کشاند.عباس امیری / به گزارش خبرنگار خبرگزاری رضوی از فارس، قبرستان درب سلم یا دارالسلم شیراز معروف به دارالسلام یکی از قدیمی‌ترین آرامستان‌های جهان است Ú©Ù‡ نخستین قبری Ú©Ù‡ در آن قرار گرفته به سال Û²Û´ هجری در زمان حیات پیامبراکرم(ص) باز Ù…ÛŒ‌گردد.این قبرستان، محل دفن بسیاری از بزرگان، عرفا، علماء، محققان Ùˆ تاثیرگذاران فرهنگی، مذهبی Ùˆ اجتماعی شیراز Ùˆ استان فارس است.در برخی از روايات عامه نيز آمده است كه آرامگاه خديجه دختر امام حسن(ع) نيز در اين مكان است .نخستین قبری Ú©Ù‡ در دارالسلم شیراز قرار گرفته به سال 24 هجری در زمان حیات پیامبراکرم(ص) باز Ù…ÛŒ‌گردد Ùˆ این قبرستان جزء سه قبرستان‌ قدیمی جهان محسوب Ù…ÛŒ‌شود حتی برخی بر این معتقدند Ú©Ù‡ سابقه این مکان به قبل از اسلام Ù…ÛŒ‌رسد.مقبره‌های قدیمی با خط‌های ممتاز رقاع، کوفی، بنایی، ثلث، نسخ Ùˆ نستعلیق کنده‌کاری شده Ùˆ تصاویری از قیچی، شانه، آینه Ùˆ ابزار دیگر Ú©Ù‡ نشان دهنده شغل در گور خفتگان است بر این سنگ‌ها Ø­Ú© شده‌ است.برخی از علما Ùˆ شهدای قیام 16 خرداد 1342 مردم شیراز نیز در این آرامستان دفن شده‌اند.آرامگاه شاه داعی‌الی‌الله Ùˆ پسرش، از سادات حسینی Ú©Ù‡ نسبتشان با 19 پشت به زید بن علی بن حسین (ع) Ù…ÛŒ‌رسد، آرامگاه محمود دهدار ریاضی‌دان اوایل قرن نهم هجری، آرامگاه ابوسائب، مشهور به شهره‌النبی Ùˆ مقبره مشیر از وزرای فارس در اوایل قاجاریه در این محل قرار دارد.در گوشه ای از این قبرستان آرامگاهی نظر هر عابری را به خود جلب Ù…ÛŒ کند.جنید شیرازى در کتاب خود آورده است Ú©Ù‡ ابوسائب از پدرش تار مویى از پیامبر را به ارث برد Ùˆ پس از درگذشت او، آن را بنا به وصیتش با وى در گورستان دارالسلام شیراز به خاک سپردند. در این کتاب آمده است Ú©Ù‡ پدر ابوسائب تاجری ثروتمند بوده است. بعد از وفاتش دو پسر او اموال پدر را قسمت کردند. وقتی به موی حضرت رسول(ص) رسیدند برادر ابوسائب گفت: مو را نیز با قیچی به دو نیم Ù…ÛŒ‌کنیم ولی ابوسائب در جواب برادرش گفت: Ú©Ù‡ موی رسول (ص) شریفتر از آن است Ú©Ù‡ با قیچی به دو نیم کنیم، این کرامت از آن من Ùˆ تمام ثروتم از آن تو Ùˆ ابوسائب هنگام وفات وصیت کرد Ú©Ù‡ بعد از پوشانیدنش در کفن این مو را در چشم راستش بگذارند.بسیاری از ائمه جمعه شیراز از زمان زندیه تا قاجاریه نیز در این گورستان به خاک سپرده شده‌اند Ùˆ گفته Ù…ÛŒ‌شود شخصیت‌هایی مانند عبدالغفار خوی شبستری، در این قبرستان دفن هستند.علاوه بر وجود سنگ مزار فضلا، عرفا، ادبا Ùˆ دانشمندان قرن‌های پیشین، نقش‌های منقور Ùˆ خوش‌نویسی ممتاز Ùˆ تراش مرغوب سنگ‌‌ قبرها این گورستان را از دیگر گورستان‌ها متمایز Ù…ÛŒ‌کند.

وجه تسمیه قبرستان
براساس نظر پژوهشگران در یک برهه زمانی خاص Ú©Ù‡ دقیقا معلوم نیست Ú†Ù‡ زمانی است شهرهای نجف Ùˆ کربلا دچار قحطی Ùˆ خشکسالی Ù…ÛŒ‌شود Ùˆ حاکم شیراز در ازای فرستادن هشتصد بار شتر غلات به آن سرزمین، درخواست خاک تربت کربلا Ù…ÛŒ‌کند Ùˆ چون واسطه آوردن خاک تربت به قبرستان دارالسلام شخصی به اسم شیخ سلم بوده Ùˆ ÙˆÛŒ نیز در همین قبرستان به خاک سپرده شده است مردم به این مکان، گورستان درب سلم Ù…ÛŒ‌گفته‌اند Ùˆ این نام به مرور زمان Ùˆ در میان مردم تبدیل به دارالسلام شده است.اما در باب وجه تسمیه آن روایت دیگری نیز ذکر شده است، در برخی اسناد اینگونه آمده Ú©Ù‡ شیخ عبدالنبی امام جماعت شیراز در دوره کریم خان زند بوده است. ÙˆÛŒ قبل از وفاتش وصیت Ù…ÛŒ‌کند Ú©Ù‡ در کربلا دفن شود.کریم خان زند بعد از مرگ وی، به علت احترام زیادی Ú©Ù‡ برای شیخ قائل بوده است، دستور Ù…ÛŒ‌دهد Ú©Ù‡ 40 بار شتر گندم به کربلا برود Ùˆ در ازای آن خاک کربلا را به شیراز بیاورند Ùˆ با آن خاک، شیخ عبدالنبی را دفن کنند Ùˆ چون شیخ سلم واسطه آوردن تربت کربلا شده است، قبرستان به این نام خوانده شده است Ùˆ این بخش از مجموعه دارالسلام همچنان به صفه تربت مشهور است.وسعت این قبرستان در حدود 10 هکتار است Ùˆ حدود 10 هزار سنگ قبر در آن وجود دارد Ùˆ تا سال 1357 در آن مرده دفن Ù…ÛŒ‌شده است. در کتاب تذکره هزار مزار از 27 شخصیت مهم Ú©Ù‡ جزء مشایخ Ùˆ بزرگان تاریخ ایران بوده‌اند، نام برده شده است Ú©Ù‡ در این خاکستان آرمیده‌اند. البته بعد از فوت نویسنده کتاب، نیز شخصیت‌های مهم دیگری نیز در این قبرستان دفن شده‌اند Ú©Ù‡ نام آن‌ها در این کتاب ذکر نشده است.در ساخت سنگ قبرها از نمادهای گوناگونی استفاده شده است Ú©Ù‡ 4 نماد آن بیشتر از سایر نمادها در این خاکستان دیده Ù…ÛŒ‌شود. نخستین نماد، قابی عمودی یا افقی به Ø´Ú©Ù„ محراب است Ú©Ù‡ نماد پنجره‌ای است به سمت نور Ùˆ در باور زرتشتی نور نماد خدا است. اکنون از این نماد به عنوان مکانی برای ایستادن امام جماعت در مساجد استفاده Ù…ÛŒ‌شود Ùˆ استفاده از این نماد یعنی اینکه به قبر متوفی نور ببارد.نماد بعدی درخت سرو است، از میان گونه‌های مختلف درخت، درخت سرو به Ø´Ú©Ù„‌های مختلف بر سنگ‌های مزار درالسلام دیده Ù…ÛŒ‌شود.درخت سرو به علت اینکه در سرتاسر سال سرسبز Ùˆ با طراوت است، در اندیشه ایران باستان نشان‌دهنده جاودانگی بوده است Ùˆ به همین ترتیب این نماد در اینجا نیز به معنای جاودانگی انسان Ùˆ زندگی پس از مرگ است.