روستای بند امیر در شیراز

شهر شیراز مرکز استان فارس است Ùˆ  Ù…ÛŒ تواند با جاذبه های گردگشری Ú©Ù‡ دارد شما را روز ها سرگرم کند این بار میخواهیم یک روستای قدیمی ری به شما معرفی کنیم این روستا بسیار تاریخی Ùˆ زیبا Ù…ÛŒ باشد در ادامه مطلب Ù…ÛŒ توناید با ایروناسیر همراه باشید تا در باره ای اطلاعات کسب کنید.روستای بند امیر از توابع بخش زرقان در Û´Û³ کیلومتری شیراز واقع شده است این روستا در کنار بند امیر سدی Ú©Ù‡ در زمان عضدالدوله دیلمی ساخته شده، بنا شده است. بندامیر(1) ØŒ (بند عضدی )ØŒ پلْ بندی بر رودخانه کُر در جنوب خاوریِ مرودشتِ فارس . نام این بند از نام امیر عضدالدولة دیلمی گرفته شده است Ú©Ù‡ بنابر روایت مشهور، در حدود 365 به ساخت آن فرمان داد، اما براساس روایتی دیگر شخصی به نام امیر آن را به فرمان عضدالدوله ساخته است . برخی نیز بنای این بند را به مسافری امیرنام نسبت داده اند. مقدسی ØŒ معاصر عضدالدوله ØŒ این بند را از «Ø¹Ø¬Ø§ÛŒØ¨ فارس » شمرده است . به گفته او در دو سوی پشتِ بند Ú©Ù‡ دریاچه ای از آب جمع شده ØŒ ده دستگاه چرخاب نهاده اند Ú©Ù‡ زیر هر یک آسیابی سوار شده است ØŒ Ùˆ آب سد از طریق کاریزها سیصد روستا را در منطقه آبیاری Ù…ÛŒ کند. به نوشتة ابن بلخی در سده ششم برای ساخت این بند یا «Ø´Ø§Ø¯ÙØ±ÙˆØ§Ù† عظیم » Ú©Ù‡ در جهان مانند نداشت ØŒ هزینة هنگفتی صرف شد Ùˆ با سنگ Ùˆ ساروج آن را چنان مستحکم ساختند Ú©Ù‡ آهن نیز برآن کارگر نبود. بیش از دو قرن بعد، حمدالله مستوفی بندامیر را از «Ø¹Ù…ارات عالیة جهان » Ùˆ عظیمتر از سدّ شاپور شمرده است.بندامیر ظاهراً تا قرن یازدهم وضع مناسبی داشته ØŒ چنانکه شوشتری به نقل از علاّ مة دوانی در رسالة عرض لشکر، از آن به عنوان کوهی در میان دریایی Ùˆ جزیره ای در میان بحری یاد کرده است . تامس مور ØŒ شاعر ایرلندی ØŒ در یکی از اشعار خود، مناظر اطراف بندامیر Ùˆ زیباییهای آن را ستوده است . اما کلودیوس ریچ در 1237 آن را ویران وصف کرده است . روستایی Ú©Ù‡ به همین نام در حاشیة غربی بند واقع شده ØŒ دست Ú©Ù… از اوایل قرن سیزدهم وجود داشته است .بعدها نیز این بند به تناوب تخریب Ùˆ ترمیم شد، چنانکه فسائی در دهة نخست قرن چهاردهم نوشته است Ú©Ù‡ «Ú¯Ø§Ù‡ÛŒ از کنارة این بند رخنه شود Ùˆ مبالغی وجه نقد Ùˆ چندین هزار عمله از دهات جمع نموده تا این رخنه را سدّ کنند» . گزارش فرصت Ú©Ù‡ در 1311 بند امیر را دیده Ùˆ تصویر آن را نیز در کتاب خود کشیده ØŒ از آبادانی بند در آن سالها حکایت دارد. در دوره پهلوی پل بند امیر آسیبهای بسیار دید Ùˆ بخش عمدة طاق ششم آن فروریخت . در سالهای 1349 Ø´ به بعد تعمیرات اصلی بندامیر آغاز شد. طاق نهرگاوشیر Ú©Ù‡ درسالهای اوایل پیروزی انقلاب اسلامی صدمات کلّی دیده بود، در1375تا1376 Ø´ مرمت شد.کاربردهای بند

برای بالا آمدن سطح آب و آبیاری دشت وسیع کربال علیا، به گونه ای که در پی بستن این سدّ، از ولایت کربال که پیش از آن صحرایی خشک بود در زمان عضدالدوله ، سالانه هفتصدهزار خروار غلّه برداشت می شده است ؛ هم اکنون نیز حدود 24 روستا در ساحل شرقی رودخانه از نهرهای منشعب از کُر آبیاری می شود.

دوم به کار انداختن آسیابها؛

با ایجاد پل برروی تاجِ سدّ و در واقع با احداث پلْ بند، دو جانب کُر به هم متصّل شد. در دوره های جدیدتر در دوسوی روی پل دست اندازی از سنگ و گچ ساخته اند که حفاظی برای عابران پدید آورده است

مشخصات

بندامیر با 120 متر طول و پنج متر عرض
دارای سیزده چشمه طاق جناغی است که آب از سرریز آنها جاری است .ارتفاع سطح پل از بند 80ر3 متر و عمق بند از سرریزها تاکف رودخانه در قسمت بیرونی سدّ که به شکل پلّه ای ساخته شده ، ده متر است. از ویژگیهای جالب این بند وجود یک تشتک طبیعی آبی در پای بدنة سدّ است که مانع اثر تخریبی ضربه های حاصل از انرژی ریزش آب به بدنة سدّ می شود.درنزدیکی بند در ساحل شرقی دو آبگیر به چشم می خورد که نهر سرآب آسیابها از آنجا آغاز می شود. شمار زیادی از این آسیابها اکنون خراب شده است.بندامیر دارای یک نهر انحرافی و تنظیم کنندة سطح آبِ پشتِ بند، به نام نهر گاوشیر، با دهانة مجهّز به تخته بند است که ظاهراً قبل از بندامیر ساخته شده است . گاوشیر، طرح تونل انحرافی را که امروزه در ایجاد سدهای بزرگ رعایت می شود، تداعی می کند.پلی که بر روی نهر گاوشیر در امتدادِ پلْ بندامیر ساخته شده ، به دوره های جدیدتر متعلّق است و سابقة آن ظاهراً از قرن دهم فراتر نمی رود، زیرا چنانکه در برخی منابع آمده ، القاص میرزا که در 955 به قصد تسخیر شیراز به بند امیر رسید، چون دید که پل را برداشته اند راه دیگری درپیش گرفت . از همین خبر می توان دریافت که در آن سالها نهر گاوشیر فقط پلی متحرک و احتمالاً چوبی داشته است.