بازار تاریخی وکیل در شیراز

اگر به شهر شیراز سفر کردید Ùˆ به مکانی روید Ú©Ù‡ شما را به چندین دهه قبل ببرد وقسمتی از خاطرات Ùˆ گذشتنان مرور شود،ما به شما  بازار وکیل را توصیه میکنیم Ú©Ù‡ با قدمت چندین ساله Ú©Ù‡ به دستور کریم خان زند(Û±Û±Û·Û²–Û±Û±Û¹Û³ Ù‡‍. Ù‚) ساخته شده Ùˆ در تاریخ Û±Û· تیر Û±Û³ÛµÛ± با شمارهٔ ثبت Û¹Û²Û´ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.میتوانید با رفتن به این بازار به وسایل Ùˆ پوشش زمان قدیم Ù¾ÛŒ ببرید، نمای داخلی این بازار بسیار زیبا Ùˆ چشم انگیز دارای حوض بزرگی است Ú©Ù‡ آب در ان میگذرد Ùˆ توجه شمارا جلب میکند. شما با رفتن به این بازار علاوه برآن، میتوانید از مسجد Ùˆ حمام تاریخی وکیل Ú©Ù‡ در کنار این بازار قرار گرفته است دیدن کنید Ùˆ بسیاری تجربه Ùˆ اطلاعات کسب نمایید Ùˆ یک سفر خاطره انگیز Ùˆ مفید داشته باشید.مجموعه بازار وکیل مربوط به دوره زند است Ùˆ در شیراز، بعد از میدان شهرداری، نزدیک ارگ کریمخان جای گرفته است.این بازار از بهترین آثار بر جای مانده از کریم خان زند است Ú©Ù‡ هنوز مورد بهره‌برداری قرار دارد. گمان Ù…ÛŒ‌رود شاه زند پس از دیدن بازار قدیمی لار Ú©Ù‡ از آثار دوران شاه عباس کبیراست طرح آن را در شیراز ریخته‌است تمام کارهای بازرگانی، خرید Ùˆ فروش کالاهای داخلی Ùˆ خارجی Ùˆ مبادلات پایاپای، صدور یا دریافت حوالجات Ùˆ صرافی‌ها همگی در حجره‌های این بازار انجام Ù…ÛŒ‌گرفته Ùˆ در واقع بازار وکیل مانند قلب اقتصادی شیراز بوده است بازار وکیل سازمانی داشته Ú©Ù‡ بازرگانان Ù…ÛŒ‌توانستند با اطمینان کامل کالاهای خود را در آن به امانت بسپارند Ùˆ در موقع لازم از آن استفاده نمایند.

 Ù‡Ù…چنین فرصت‌الدوله شیرازی در آثار عجم دربارهٔ جایگاه Ùˆ موقعیت این بازار اینچنین Ù…ÛŒ‌نویسد:

این بازار از نزدیکی دروازه اصفهان تا مدخل بازارهای قدیم امتداد دارد Ùˆ مشتمل بر حجره‌هائی با سکوی پهن در طرفین Ùˆ Û·Û´ دهانه طاقهای بلند Ùˆ خوش تناسب بوده‌است Ùˆ چهار سوق بلندی در میان آن قرار داشته Ú©Ù‡ بازارهای فرعی Ùˆ غربی Ùˆ شرقی آنرا قطع Ù…ÛŒ‌نموده‌است.مصالح ساختمانی این بازارها Ú¯Ú† Ùˆ آجر وآهک بوده Ú©Ù‡ روی پایه‌هائی از تخته سنگ‌های تراشیده قرار گرفته‌است. سقف چهار سوق Ú©Ù‡ از چهار طرف آن چهار بازار منشعب Ù…ÛŒ‌شود بسیار بلند Ùˆ با سبک ساختمانی دلپسندی بنا شده‌است. بخش‌های گوناگون این بازارها، بر پایه صنایعی Ú©Ù‡ در آن انجام Ù…ÛŒ‌گرفته بنام‌های ویژه خود خوانده Ù…ÛŒ‌شوند مانند: بازار بزرگ Ú©Ù‡ انواع کالاها در آن یافت Ù…ÛŒ‌شد. بازار بزازان، بازار بلور فروشان، بازار خیاطها، بازار کلاهدوزها، بازار سراج‌ها Ùˆ بازار شمشیرگرها.

فرصت‌الدوله شیرازی همچنین Ù…ÛŒ‌نویسد:

بازار وکیل یکی از بازارهای مرحوم کریم خان وکیل است قریب به مسجد وکیل چهار بازار از آجر Ùˆ Ú¯Ú† ساخته شالوده‌های آن از سنگ‌های کلان قرار داده Ùˆ در وسط چهار بازار چهارسوئی است Ú©Ù‡ سقفش بسیار بلند Ùˆ طرازش دلپسند است. کمتر بازاری در ایران بدین اسلوب Ùˆ بنیان دیده Ù…ÛŒ‌شود. یک بازار بزرگ تا برسد به چهارسوی مذکور چهل Ùˆ یک طاق است، آنرا بازار بزازان گویند از هر گونه اقشمه Ùˆ امتعه دارد. سمار Ùˆ بلورفروش Ùˆ خیاط Ùˆ غغیره نیز در آن هست. بازار دیگر چهل Ùˆ شش طاق است آنرا بازار کلاهدوزان نامند از کلاهدروز Ùˆ اصناف دیگر دارد مع بسیاری از صرافان. بازار دیگر ده طاق است در آن تمام سراج Ùˆ ترکش‌دوزاند در وسط بازار اول Ú©Ù‡ بازار بزازان باشد نیز بازاری است یازده طاق در آن جماعت شمشیرگرانند. درب این بازار منتهی Ù…ÛŒ‌شود بدرب مسجد وکیل . . ..

مختصری جامع از درون بازار وکیل

معماری این بنا بر گرفته از بازار قیصریه لار Ùˆ همچون بازارچه بلند اصفهان ساخته شاه عباس کبیر است اما پهنای بازار وکیل بیش از سایر بازارهاست. همچنین Û·Û´ دهانه تاق ضربی بازار با بلندای بیش از Û±Û± متر بلندتر از تاق سایر بازارهاست Ú©Ù‡ البته هم اینک به علت خاکریزی کف بازار، ارتفاع طاق‌ها به ده متر تقلیل یافته‌است.این بازار Ú©Ù‡ از نظر معماری دارای سه فضای جداگانه است، گذرگاه (برای گذر مشتریان)ØŒ حریم مغازه (به بلندای نزدیک به Û² پله بالاتر از سطح زمین)ØŒ فضای مغازه (جایگاه فروش) است. بازار دارای پنج در بزرگ است Ú©Ù‡ در چهار سوی آن جای گرفته‌است. هم چنین شامل دو راهروی شمالی - جنوبی Ùˆ شرقی - غربی است Ú©Ù‡ چون صلیبی یکدیگر را قطع کرده‌اند. در تقاطع این دو رشته چهار سوق قرار گرفته‌است Ú©Ù‡ بر روی یک هشتی قرار دارد. این چهار سوق دارای طاق بزرگ ضربی محکمی است Ùˆ در پای طاق نیز چند ترنج آجرکاری شده‌است. در هشتی نیز مغازه‌هایی چهارگوش در دو طبقه وجود دارد.
ضلع شمالی - جنوبی بازار از دروازه اصفهان شروع Ù…ÛŒ‌شود Ùˆ تا Ú©ÙˆÚ†Ù‡ جنوبی سرای مشیر ادامه Ù…ÛŒ‌یابد. در دو طرف این راسته هر قسمت Û´Û± جفت (Û¸Û² باب) مغازه وجود دارد Ú©Ù‡ در جلو هر یک سکویی از قطعات سنگی بزرگ Ú©Ù‡ بر روی آن، ترنج‌هایی برجسته کنده‌کاری شده‌است. در این بازار برای جلوگیری از نم Ùˆ رطوبت، مغازه‌ها را نزدیک بع یک متر فراتر از سطح زمین ساخته‌اند. مغازه‌ها اغلب دارای پستو بوده Ùˆ در دو طبقه طراحی شده‌اند.

راسته‌ها Ùˆ خرده بازارها

در شمال شرقی این راسته، چند کاروانسرای قدیمی به نام‌های روغنی، گمرک Ùˆ احمدی ساخته شده‌است Ú©Ù‡ در ورودی آنها در درون بازار است. هر یک از این کاروانسراها دارای چندین حجره Ù…ÛŒ‌باشند. راسته شمالی - جنوبی را بازار بزازان نیز نامیده‌اند. در سال Û±Û³Û±Ûµ به علت گسترش خیابان زند Û±Û± حجره از حجره‌های این ضلع از بین رفته‌است. ضلع شرقی-غربی نیز دارای دو بخش است:

بخش خاوری (شرقی) چهار سوق Ú©Ù‡ آن را بازار علاقه‌بندان Ù…ÛŒ‌نامند. این بخش دارای Û±Û¹ جفت مغازه‌است Ú©Ù‡ هم اینک مرکز فرش است Ùˆ مغازه‌های عطاری نیز در این قسمت یافت Ù…ÛŒ‌شود.

بخش باختری (غربی) چهارسوق Ú©Ù‡ آن را بازار ترکش‌دوزها Ù…ÛŒ‌نامند Ùˆ دارای Û±Û° جفت مغازه‌است Ú©Ù‡ هم اینک مرکز فروش فرش‌های ایرانی است.در بخش جنوبی چهارسوق در راستای بازار ترکش دوزها، بازار دیگری قرار دارد Ú©Ù‡ مدخل آن در جلو سر در مسجد وکیل است Ùˆ به بازار شمشیرگرها معروف است. این بازار نیز دارای Û±Û± جفت مغازه‌است. درب ورودی کاروانسرای وکیل در این راسته قرار گرفته است امروزه این کاروانسرا به سرای فیل شهرت دارد.