عشایر لک ایلام

با توجه به اقتصاد کشور Ú©Ù‡ بخش اعظم آن از سمت عشایر Ú©Ù‡ از نظر دام، لبنیات، گوشت Ùˆ پشم تولید Ù…ÛŒ شود" ایل های Ù„Ú© جز عشایری Ù…ÛŒ باشد Ú©Ù‡ در این تولیدات نقش مهمی دارد در ادامهی مطلب با ایروناسیر همراه باشید.Ù„Ú©‌ها جنوبی‌ترین گروه از طوایف کرد ایران هستند. Ùˆ چون در آغاز پیدایی Ùˆ تجمع خود حدودأ صد هزار خانه بوده‌اند، آنها را «Ù„Ú©»Ø› یعنی، «ØµØ¯ هزار» نامیدند. ایلات Ùˆ عشایر با قومیت Ùˆ گویش لری در یک تقسیم بندی به دو بخش لر Ùˆ Ù„Ú© تقسیم Ù…ÛŒ‌شوند Ú©Ù‡ از نظر لهجه، سنن، آداب Ùˆ رسوم Ùˆ برخی مسایل مذهبی با یکدیگر تفاوت اندکی دارند.ایلات Ùˆ طوایف Ù„Ú© در شمال Ùˆ شمال غربی لرستان سکونت دارند Ùˆ سرزمین Ù„Ú© نشین به صورت خط منحنی در دره‌های رودخانه‌ÛŒ سیمره میان بروجرد، نهاوند، خرم آباد، کرمانشاه Ùˆ ایلام قرار گرفته است. در گذشته، Ù„Ú©‌ها به «Ø·ÙˆØ§ÛŒÙ وند» Ùˆ لرها به «ÙÛŒÙ„ÛŒ» شهرت داشتند. لرها در سطح وسیعی در ایران در استان‌های لرستان، بخشی از ایلام، چهارمحال Ùˆ بختیاری، خوزستان، مرکزی، کهگیلویه Ùˆ بویراحمد Ùˆ بخشی از استان فارس Ùˆ بوشهر زندگی Ù…ÛŒ‌کنند. در سایر نقاط ایران مثل کرمان Ùˆ تهران نیز طوایف پراکنده لر وجود دارند. برخی Ù„Ú©ÛŒ را در شاخه گویش‌های جنوبی کردی طبقه‌بندی Ù…ÛŒ‌کنند، Ùˆ برخی آنها را قومی مابین کردها Ùˆ لرها نامیده‌اند Ùˆ برخی Ù„Ú©‌ها را یک شاخه مستقل از اقوام ایرانی میدانند گویش‌های جنوبی کردی یا (جنوب شرقی) شامل تعداد زیادی لهجه‌های منفرد Ùˆ متفاوت نظیر (کرمانشاهی، کلهری، سنجابی، Ù„Ú©ÛŒ فیلی) در استانهای کرمانشاه، کردستان، ایلام Ùˆ لرستان در غرب ایران Ù…ÛŒ‌باشند. مهمترین ایلات Ù„Ú© عبارتند از ایل کلهر، ایل زنگنه، ایل مافی Ùˆ ایل باجلان Ú©Ù‡ در نواحی ایلام Ùˆ کرمانشاه Ùˆ لرستان ماوا داشته اند. طوایف Ù„Ú© Ú©Ù‡ در لرستان زندگی Ù…ÛŒ‌کنند غیر از طوایف لر هستند. شاه عباس اوّل در دورهٔ صفویه Ù„Ú©‌ها را به لرستان منتقل کرد Ùˆ درآنجا سکونت داد Ùˆ طایفهٔ سلسله Ú©Ù‡ قبلاً در منطقهٔ مایدشتکرمانشاه ساکن بود Ùˆ طایفهٔ دلفان در قرن سوم تیولی در شمال لرستان داشته‌اند Ùˆ طایفهٔ باجلان از منطقهٔ موصل آمده‌است. در زمان نادر شاه بخشی از سپاه نادر را Ù„Ú©‌ها تشکیل Ù…ÛŒ‌دادند. در دوره قاجار، به علت انتقام گیری از زندیه، بسیاری از طوایف Ù„Ú©ØŒ منقرض Ùˆ به نقاط مختلف پراکنده شده‌اند. در زمان مشروطیت هم Ù„Ú©‌ها به فرماندهی یارمحمدخان کرمانشاهی نقشی ایفا کردند وبه قول کسروی، یار محمد خان یکی از سمبل‌های مشروطه بوده. Ùˆ در نهضت جنگل هم Ù„Ú©‌ها نقش بسزایی داشتند. چنین به نظر Ù…ÛŒ‌رسد Ú©Ù‡ روند اخذ هویت کردی Ú©Ù‡ از سده‌ها پیش مردم گوران مناطق اردلان (به مرکزیت سنندج) Ùˆ سرزمین کرمانشاه در بر گرفت، در منطقه Ù„Ú©‌نشین تکمیل نشده Ùˆ باعث مناقشه‌آمیز بودن موضوع تعلق قومیتی Ù„Ú©‌ها شده‌است. چنین به نظر Ù…ÛŒ‌رسد Ú©Ù‡ Ù„Ú©ÛŒ از هر دو زبان کردی‌تبار Ùˆ لری‌تبار عناصری داراست. اما با دقت در آن Ù…ÛŒ‌توان دریافت Ú©Ù‡ قرابت بسیار زیادی با کردی کلهری دارد. Û·Û° درصد واژگان Ù„Ú©ÛŒ با زبان فارسی مشترک است. Û·Û¸ درصد با لری خرم‌آبادی Ùˆ Û¶Û¹ درصد با لری شمالی. Ù„Ú©‌های پیشکوه قویاً خود را لر Ù…ÛŒ‌دانند Ùˆ Ù„Ú©‌های پشتکوه پیوندهای قوی فرهنگی هم با لرها Ùˆ هم با کردها نشان Ù…ÛŒ‌دهند. مقایسه زبانهای Ù„Ú©ÛŒ با دیگر زبانها. به عنوان مثال: در زبان فارسی: بیا به خانه برویم- درزبان لری: به‌جه ره‌یم هونه- در زبان کردی: بو بچیمه مال- در زبان Ù„Ú©ÛŒ: بوری بچیمه مال. برخی منابع Ù„Ú©ÛŒ را درپیوستار تدریجی فارسی-لری-کردی در میان لری Ùˆ گورانی قرار داده ولی همانندی‌های آن بیشتر به سمت لری Ù…ÛŒ‌دانند. برخی زبان‌شناسان هم Ù„Ú©ÛŒ را کاملاً در دستهٔ لری طبقه‌بندی کرده‌اند. از ویژگی‌های Ù„Ú©‌ها، داشتن فرهنگ غنی مکتوب است. برخی آثار سرایندگان Ù„Ú© در تذکره به همت مرحوم اسفندیارخان غضنفری تحت عنوان «Ú¯Ù„زار ادب لرستان» گردآوری شده‌است. شاعران برجسته‌ای از حوزه کولیوند (الشتر) مانند ملا پریشان، ملا منوچهر Ùˆ ملا حف‌علی Ùˆ اخیراً رضا حسنوند Ùˆ عزیز بیرانوند (خم گرین) Ùˆ کیومرث امیری کله جویی معروف به Ù„Ú© امیر شعرهایی به این زبان سروده‌اند. از دیگر آثار مکتوب Ù…ÛŒ‌توان به سروده‌های اهل حق نظیر: کلام خان الماس، نامه سرانجام، هفتوانه پهلویانه عسگری عالم Ùˆ خم گرین عزیز بیرانوند اشاره کرد. دیگر اثر مشهور شاهنامه Ù„Ú©ÛŒ است Ú©Ù‡ اخیراً انتشارات اساطیر آن را منتشر کرده‌است.