مختصری درباره مشهد مقدس

حوضهٔ رودخانهٔ کشف رود در میان کوههای هزار مسجد Ùˆ بینالود Ú©Ù‡ شهر Ù…شهد Ø¯Ø± آن قرار دارد از ابتدا مسکن قوم آریایی بود به خاطر شرایط مناسب طبیعی، از پیش از اسلام به عنوان یکی از مناطق مورد توجه برای سکونت خراسان محسوب Ù…ÛŒ شده است.

تاریخچه Ùˆ انتخاب نام  شهر Ù…شهد

در نزدیکی شهر فعلی "مشهد" شهری بنام "توس" وجود داشته ‌است Ú©Ù‡ در اسطوره‌های ایرانی بنای اصلی شهر توس را به جمشید Ùˆ تجدید بنای آن را به توس، پهلوان Ùˆ سپهسالار کیانی نسبت Ù…ÛŒ‌دهند.از تاریخ این شهر در قبل از اسلام، به جز افسانه‌ای چند، آگاهی چندانی در دست نیست ولی با توجه به اسناد موجود، Ù…ÛŒ‌توان حدس زد Ú©Ù‡ این شهر در اواخر حکومت ساسانیان یکی از مرزداری‌های سرراه گرگان ونیشابور، مرو Ùˆ بلخ Ùˆ از ولایت‌های مشهور در خراسان بزرگ بوده‌است.توس در زمان خلافت عثمان به‌طور کامل توسط اعراب فتح شد Ùˆ در دورهٔ اسلامی این منطقه بخشی از ولایت توس به مرکزیت شهر تابران بود Ú©Ù‡ آبادی‌های سناباد Ùˆ نوغان Ú©Ù‡ بخشی از Ù…شهد Ú©Ù†ÙˆÙ†ÛŒ هستند را نیز در بر Ù…ÛŒ‌گرفت.پس از حملهٔ مغولان مردم شهر  ویران ‌شدهٔ توس به Ù…شهد Ù…هاجرت کردند Ùˆ شهر توسعه پیدا کرد Ù…شهد Ø¯Ø± زمان حکومت نادر شاه  Ø¨Ù‡ عنوان "پایتخت ایران "انتخاب شد.واژه Ù…شهد Ø¨Ù‡ معنی محل شهادت است Ùˆ در عرف Ùˆ اصطلاح سده سوم هجری قمری ØŒ بر قبور ائمه واولیاء Ùˆ رجال  Ø§Ø·Ù„اق Ù…ÛŒ‌شده‌است، چنان Ú©Ù‡ در آن زمان، "مشهد مرغاب" در فارس ØŒ Ùˆ "مشهد میهنه" Ø¢Ø±Ø§Ù…گاه ابو سعید ابوالخیر Ùˆ "مشهد ØªÙˆØ³" یا "مشهد Ø±Ø¶ÙˆÛŒ" در خراسان، وجود داشته‌است.علی بن موسی الرضا پس از قتل به دست مامون عباسی  Ø¯Ø± سال Û²Û°Û² هـ. Ù‚ØŒ در آرامگاه هارونی سناباد به خاک سپرده شد Ùˆ از آن پس"سناباد نوغان" به نام "مشهدالرضا" خوانده شد Ùˆ به مرور زمان بر پهنه آن، به ویژه در زمان شاه تهماسب صفوی افزوده گشته Ùˆ مردم توس به Ù…شهد Ú©ÙˆÚ† داده شدند.به مرور زمان نام Ù…شهد Ø¨Ø± این شهر ماندگار شد Ùˆ نام Ù…شهد Ø§ÙˆÙ„ین بار توسط سلطان محمود غزنوی به این شهر داده شد.

به گفته تاریخ نویسان، هنگامی Ú©Ù‡ یزدگرد سوم از برابر سپاهیان مسلمان عرب گریخت، به خراسان روی آورد. سپاه مسلمانان به فرماندهی احنف بن قیس Ú©Ù‡ مامور فنح خراسان بودند ÙˆÛŒ را تعقیب کردند.یزدگرد Ú©Ù‡ آنان را به دنبال خویش یافت، راهی توس شد تا از "کنارنگ توس" مرزبان خود در آن خطه پناه بخواهد، اما کنارنگ با این بهانه Ú©Ù‡ از یک سو، توس گنجایش موکب بزرگ پادشاهی را ندارد، Ùˆ از سوی دیگر، پناه دادن به پادشاه، امکان یورش سپاه مسلمانان را افزایش Ù…ÛŒ‌دهد، یزدگرد را از توس راهی به مرو کرد.حاکم مرو نیز در آغاز به استقبال یزدگرد شتافت، اما سرانجام از او رخ برتافت Ùˆ آخرین شاه ساسانی در سال Û³Û± هجری به دست آسیابانی در مرو کشته شد.کنارنگ توس هم با احساس خطر از سپاه مسلمانان، Ø·ÛŒ نامه‌ای از عبدالله بن عامر، امان خواست Ùˆ عهد کرد Ú©Ù‡ اگر پیشنهاد او پذیرفته شود، در فتح نیشابور مسلمانان را یاری خواهد داد. پس چنین کرد Ùˆ به امارت نیشابور دست یافت.با این ترفند، کنارنگیان، به رغم فتح خراسان، همچنان نفوذ خود را در خطه توس حفظ کردند Ùˆ تا پایان عصر اموی Ùˆ چیرگی سپاه ابو مسلم در سال Û±Û²Û¹ هجری، در آن جا ماندند Ùˆ تنها پس از یورش سرداران ابومسلم بود Ú©Ù‡ آن جا را رها کردند.گرچه فرمانداران خراسان از جانب حکومت مرکزی برگزیده Ù…ÛŒ‌شدند، اما بی کفایتی این والیان Ùˆ جنبش‌هایی Ú©Ù‡ در گوشه Ùˆ کنار این خطه رخ Ù…ÛŒ‌داد، گاه مردم را چنان برمی‌آشفت Ú©Ù‡ خواهان برکناری ایشان Ù…ÛŒ‌شدند.از جمله در سال‌های پایانی قرن دوم، آن زمان Ú©Ù‡ علی بن عیسی والی خراسان بود، فتنه Ùˆ آشوب تا آن اندازه در خراسان بالا گرفت Ú©Ù‡ هارون الرشید سال Û±Û¸Û¹ خود برای سرکوب شورش، رهسپار ولایات شرقی شد،اما علی بن عیسی، فرصت طلبانه، Ùˆ با هدایای بسیار، در ری  Ù†Ø²Ø¯ او آمد Ùˆ هارون او را در حکمرانی خراسان پایدار داشت Ú©Ù‡ بعد از یک سال، شورش از حد گذشت Ùˆ هارون ÙˆÛŒ را برکنار کرد.در سال Û±Û¹Û² نیز خود برای استقرار امنیت کامل، راهی خراسان شد Ùˆ در باغ حمید بن قحطبه اقامت گزید Ùˆ یک سال پس از آن چنان بیمار شد Ú©Ù‡ همان جا مرد Ùˆ در تالار بزرگ کاخی Ú©Ù‡ در آن باغ قرار داشت، به خاک سپرده شد.در دوران حکومت هارون عباسی حمید بن قحطبه طائی والی خراسان بود Ú©Ù‡ کاخی در باغی واقع در Û±Ù«Ûµ کیلومتری سناباد داشت Ùˆ در بهار سال Û±Û¹Û³ هجری قمری، هارون Ú©Ù‡ برای سرکوب شورشی عازم سمرقند بود، در نوغان بیمار شد Ùˆ بنا به وصیتش او را در آن باغ دفن کردند.چند سال بعد در دوران خلافت مامون در Û²Û°Û² هجری قمری،" علی بن موسی الرضا" Ú©Ù‡ پس از یک سال اقامت در مرو عازم بغداد بود، در منزل امیر سناباد مسموم شد Ùˆ مأمون پیکر او را نزدیک قبر هارون به خاک سپرد.از آن پس آن نقطه «Ù…شهد الرضا» به معنی «Ù…حل شهادت رضا» Ùˆ به اختصار "مشهد "نام گرفت.توس در دل خود شهرهایی داشته، Ú©Ù‡ نوغان Ùˆ طابران از آبادترین آنها بوده Ùˆ آورده‌اند Ú©Ù‡ این دو شهر هزار قریه Ùˆ آبادی را در بر Ù…ÛŒ‌گرفته‌است Ùˆ در طول تاریخ، گاه نوغان اعتبار افزونتری Ù…ÛŒ‌یافته Ùˆ زمانی طابران رونق بیشتری داشته‌است.جایی Ú©Ù‡ اکنون به نام شهر توس معروف است Ùˆ آرامگاه فردوسی، حماسه سرای نامدار ایران در آن قرار دارد، تنها بخشی از توس قدیم، یعنی همان طابران است، Ú©Ù‡ بقایای ارگ Ùˆ باروی نیمه ویرانی Ú©Ù‡ مردم آن را قصر مامون Ù…ÛŒ‌خوانند Ùˆ بنای بزرگی Ú©Ù‡ به بقعه هارونیه مشهور شده‌است، در آن پیداست Ùˆ در حال حاضر حدود بیست کیلومتری شمال غربی شهر Ù…شهد Ø§Ø³Øª.دیگر شهر بزرگ Ùˆ نامدار توس، نوغان بوده Ú©Ù‡ اینک در دل شهر Ù…شهد Ù‚رار دارد Ùˆ یکی از آبادی‌های پیرامون نوغان، روستایی به نام سناباد بوده Ú©Ù‡ آب Ùˆ هوایی خوش Ùˆ مطبوع، کشتزارهایی پربار قنات هایی سرشار Ùˆ بوستانهایی شاداب Ùˆ سرسبز داشته‌ است.بهار سال Û±Û¹Û³ هجری قمری هنگامی Ú©Ù‡ هارون جهت سرکوب شورشی در سمرقند به نوغان رسید مریض Ùˆ سپس فوت نمود ÙˆÛŒ وصیت نموده بود پس از مرگ او را در باغ مجاور محل اقامتش دفن نمایند.مآمون جانشین هارون پس از گذشت چند سالی از خلافتش در اثر طغیانی Ú©Ù‡ علیه ÙˆÛŒ در عراق پدید آمد به قصد آنکه تمایل شیعیان را به خود جلب کند «Ø¹Ù„ÛŒ ابن موسی الرضا» را به جانشینی نامزد کرد.علی ابن موسی الرضا پس از یک سال ماندن در مرو  Ø±Ù‡Ø³Ù¾Ø§Ø± بغداد شد، وقتی به روستای نوغان رسید به خانه امیر سناباد وارد Ùˆ در آن جا مسموم Ùˆ در سال Û²Û°Û² یا Û²Û°Û³ Ù‡-Ù‚ پس از سه روز درگذشت Ùˆ پیکرش در باغ حمید بن قحطبه در Û±Ù«Ûµ کیلومتری روستای سناباد مدفون شد، از همان زمان این نقطه به نام Ù…شهد الرضا Ùˆ بعد به اختصار Ù…شهد Ù†Ø§Ù… گرفت.در تاریخ Û±Û³Û¸Û¸/Û¸/Û¸ سالروز تولد علی بن موسی الرضا امام هشتم شیعیان، Ù…شهد Ø±Ø³Ù…اً "پایتخت معنوی ایران" شد.البته لازم به ذکر است Ú©Ù‡ در آخرین بررسی ها شهر Ù…شهد Ø¨Ù‡ عنوان پایتخت جهان اسلام منصوب شد.

آب Ùˆ هوا Ùˆ موقعیت جغرافیایی شهر  Ù…شهد

شهر Ù…شهد Ù…رکز استان خراسان رضوی با Û³Û²Û¸ کیلومتر مربع مساحت. Ø¯Ø± شمال شرق ایران Ùˆ در طول جغرافیایی ÛµÛ¹ درجه Ùˆ Û±Ûµ دقیقه تا Û¶Û° درجه Ùˆ Û³Û¶ دقیقه Ùˆ عرض جغرافیایی Û³Ûµ درجه Ùˆ Û´Û³ دقیقه تا Û³Û· درجه Ùˆ Û¸ دقیقه Ùˆ در حوضهٔ آبریز Ú©Ø´Ù رود، بین رشته‌کوه‌های Ø¨ÛŒÙ†Ø§Ù„ود Ùˆ Ù‡Ø²Ø§Ø± مسجد ÙˆØ§Ù‚ع است. ارتفاع شهر از سطح دریا حدود Û±Û°ÛµÛ° متر (حداکثر Û±Û±ÛµÛ° متر Ùˆ حداقل Û¹ÛµÛ° متر) است.دشت Ù…شهد Ø¨Ù‡ صورت دره‌ای وسیع دارای ابعادی به طول بیش از Û±Û°Û° کیلومتر Ùˆ عرض متوسط حدود Û²Ûµ کیلومتر Ùˆ وسعت حدود Û²ÛµÛ°Û° کیلومتر مربع است. دشت Ù…شهد Ø¨Ø§ مختصات طول جغرافیایی ´Û²Û±:°ÛµÛ¸ تا ´Û°Û¸:°Û¶Û° درجه شرقی Ùˆ عرض جغرافیایی ´Û´Û°:°Û³Ûµ تا ´Û°Û³:°Û³Û¶ درجه شمالی در حوضهٔ آبریز رودخانهٔ کشف‌رود در خراسان رضوی قرار دارد. از میان سازندهای موجود در این دشت، سازند مزدوران (سازند دوران دوم) در رابطه با منابع آب زیرزمینی حائز اهمیت است. این Ø³Ø§Ø²Ù†Ø¯ Ú©Ù‡ از رسوبات سخت Ú©Ø±Ø¨Ù†Ø§ØªÙ‡ ØªØ´Ú©ÛŒÙ„ شده، به دلیل وجود فضاهای خالی Ú©Ø§Ø±Ø³ØªÛŒ Ù‚ادر است سفره‌های آب زیرزمینی را به وجود آورد. از  جمله منابع آب سطحی این دشت نیز Ù…ÛŒ‌توان به خود رودخانهٔ کشف‌رود اشاره کرد. این رودخانه در گذشته دارای آب زیادی بوده‌است؛ ولی در حال حاضر به علت پایین افتادن سطح آب زیرزمینی Ùˆ در نتیجه قطع شدن Ø²Ù‡Ú©Ø´‌ها ØªÙ†Ù‡Ø§ در مواقع سیلابی شدید، مقداری آب از سرشاخه‌های آن وارد Ù…ÛŒ‌شوند. Ù…شهد Ø¨Ù‡ دلیل موقعیت جغرافیایی خاص Ú©Ù‡ در منطقهٔ مرزی بین شمال Ùˆ جنوب خراسان قرار دارد Ùˆ هم‌چنین تداخل جبهه‌های مختلف آب Ùˆ هوایی، دارای آب Ùˆ هوا Ùˆ خصوصیات ویژهٔ اقلیمی است Ùˆ قسمت اعظم دشت Ù…شهد-نیشابور، جزء اقلیم سرد Ùˆ خشک Ùˆ قسمتی از دشت Ù…شهد-قوچان، نیمه خشک Ùˆ سرد Ùˆ بخش Ú©ÙˆÚ†Ú©ÛŒ از بلندترین ارتفاعات رشته‌کوه‌های بینالود Ùˆ هزار مسجد جزء اقلیم مرطوب سرد است Ùˆ در مجموع شهر Ù…شهد Ø¯Ø§Ø±Ø§ÛŒ آب Ùˆ هوای متغیر، اما معتدل Ùˆ متمایل به سرد Ùˆ خشک است Ùˆ از تابستان‌های گرم Ùˆ خشک Ùˆ زمستان‌های سرد Ùˆ مرطوب برخوردار است. ÙˆØ²Ø´ بادها در شهر Ù…شهد Ø¨ÛŒØ´ØªØ± در جهت جنوب شرقی به شمال غربی است. بیشینهٔ Ø¯Ø±Ø¬Ù‡ حرارت Ø¯Ø± تابستان‌ها Û´Û³ درجه بالای صفر Ùˆ کمینهٔ آن در زمستان‌ها Û²Û³Û³ درجه زیر صفر است. منطقهٔ خراسان در طول تاریخ همیشه یکی از فعال‌ترین مناطق زمین‌لرزه‌خیز کشور بوده‌است. آمار چهل سال گذشته نشان Ù…ÛŒ‌دهد Ú©Ù‡ بیش از نیمی از قربانیان زمین‌لرزه در ایران را قربانیان این منطقه تشکیل Ù…ÛŒ‌دهند. زلزله‌های زیادی در Ù…شهد Ø±Ø® داده Ú©Ù‡ حدود Û±Û´ واقعه متعلق به سال‌های ۱۰۰۸۸، ۱۰۵۲، ۱۰۵۳، ۱۰۵۹، Û±Û°Û·Û·ØŒ Û±Û°Û¸Û´ØŒ Û±Û°Û¸Û·ØŒ ۱۱۱۸، ۱۱۱۹، Û±Û²Û±Û´ØŒ ۱۲۳۲، ۱۲۳۶، Û±Û²ÛµÛ´ØŒ Û±Û²Û·Û´Û´ Ù‡.Ù‚. در کتب تاریخ به ثبت رسیده‌است. در پانزدهم ربیع‌الثانی سال Û±Û°Û¸Û´ Ù‡.Ù‚. به هنگام سلطنت Ø´Ø§Ù‡ سلیمان صفوی Ø²Ù…ین‌لرزهٔ ویرانگری در مشهد رخ داده Ú©Ù‡ حدود دو سوم شهر Ù…شهد Ø§Ø² جمله گنبد حرم علی بن  موسی الرضا، سقف گنبد مسجد گوهرشاد Ùˆ مدارس پریزاد، دودر، مدرسه بالاسر، مدرسه پایین پا آسیب فراوان دیده Ùˆ حدود چهارهزار نفر از مردم Ù…شهد Ø²ÛŒØ± آوار کشته شدند.

گردشگری Ùˆ جاذبه های شهر Ù…شهد Ø¯Ø± یک نگاه

شهر Ù…شهد Ø®Ø§Ø±Ø¬ از مباحث زیارتی Ùˆ مذهبی همراه از مناطق Ùˆ اماکن دیدنی زیادی برخوردار Ù…ÛŒ باشد Ú©Ù‡ در نوع خود جالب Ùˆ زیبا Ù…ÛŒ باشد . Ù…شهد Ø±Ø§ از لحاظ دیدنی ها به عنوان یکی از شهرهای صاحب نام Ùˆ مهم تلقی کرد Ú©Ù‡ تعدادی از این دیدنی ها را به شما معرفی خواهیم کرد Ùˆ بزودی بصورت مفصل به این دیدنی ها خواهیم پرداخت ..از جمله اماکن Ùˆ دیئنی های Ù…شهد Ø¹Ø¨Ø§Ø±ØªÙ†Ø¯ از :

آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی ØŒ موزه آرامگاه نادری ،آرامگاه بقعه پیرپالاندوز ØŒ گنبد هارونیه ØŒ باغ وحش وکیل آباد ØŒ پارک کوهسنگی ØŒ منطقه ییلاقی طرقبه ØŒ امامزاده سید محمد ( گنبد خشتی ) ØŒ مجتمع خرید الماس شرق ØŒ مجتمع تجاری آلتون ØŒ مرکز خرید بازار رضا ØŒ مرکز خردید پروما ØŒ مجتمع تجاری زیست خاور ØŒ روستایی ییلاقی جاغرق ØŒ روستای تاریخی پاژ ØŒ منطقه ییلاقی شاندیز ØŒ سرزمین موجهای آبی ØŒ پارک آبی ایرانیان ØŒ پارک ملت ØŒ باغ پرندگان Ù…شهد ØŒ پارک طبیعی هفت هوز(دره هفت هوز) ØŒ موزه نان Ù…شهد ØŒ باغ گیاه شناسی Ù…شهد ØŒ پارک علمی پروفسور بازیما ØŒ بند گلستان ØŒ غار مغان ØŒ غار دره آل ØŒ آرامگاه خواجه ربیع ØŒ غار هندل آباد ØŒ باغ ملی ØŒ سد کلات ØŒ بند نادری ØŒ مسجد گوهر شاد ØŒ میل اخنگان ØŒ موزه قرآن ØŒ موزه سکه آستان قدس ØŒ آتشکده چهارطاقی ØŒ پل شاهی Ùˆ ...

خرید سوغات در شهر Ù…شهد

سنگ های زینتی، سجاده، سوهان، ساغری، سفره صلوات ØŒ سبدهای حصیری Ùˆ سنگ فیروزه از جمله صنایع دستی Ùˆ سوغات خراسان رضوی است Ú©Ù‡ توشه گردشگران را زینت Ù…ÛŒ بخشد.سال ها است Ú©Ù‡ هنرمندان خراسانی ذوق Ùˆ سلیقه خود را با عناصر بر گرفته از طبیعت آمیخته Ùˆ گنجینه‌ای از فرهنگ Ùˆ تمدن خلق کرده اند Ú©Ù‡ هر گردشگری را  برای خرید Ùˆ سوغاتی به وجد Ù…ÛŒ آورد.زعفران یا طلای سرخ، انواع فرش Ùˆ گلیم، محصولات ابریشمی، نمد، پیکره‌های سنگی، سنگ فیروزه Ùˆ بسیاری از محصولات دیگر از جمله  Ú¯ÛŒÙˆÙ‡ØŒ چاروق، انواع مهر Ùˆ تسبیح Ùˆ بافته های مربوط به نشانه‌ها Ùˆ پرچم های مذهبی از معروفترین سوغات Ùˆ هدایای سرزمین خورشید است.بسیاری از مسافران  Ùˆ زائرانی Ú©Ù‡ تاکنون به خراسان رضوی سفر کرده اند بدون Ø´Ú© خاطره نقش Ùˆ ترکیب فرش های کاشمر، زینت آلات فیروزه Ùˆ عقیق نیشابور، مصنوعات سنگی  Ù…شهد، کلوچه زنجبیلی Ùˆ گیاهان دارویی سبزوار، زعفران تربت حیدریه، ساغری Ùˆ پوستین قوچان Ùˆ قالی Ùˆ قالیچه تربت جام را به یاد دارند.کشمش Ùˆ چادر شب کاشمر، زیره Ùˆ خربزه تایباد، عسل چناران، گیوه Ùˆ انار برداسکن، قروت Ùˆ محصولات لبنی درگز همگی از جمله تولیداتی است Ú©Ù‡ خرید آنها به شیرینی خاطرات سفر زائران Ùˆ گردشگران Ù…ÛŒ افزاید.