سی و سه پل در اصفهان

 Ø¨Ù‡ جرات میتوانیم بگیم یکی از پرجاذبه ترین Ùˆ معروف ترین مکان جهان سی وسه پل اصفهان است با 33 دهانه، 295 متر طول Ùˆ 14 متر عرض بر روی زاینده رود اصفهان. این پل به نام «Ø§Ù„له وردی خان» هم معروف است. این پل، خیابان چهارباغ عباسی را به چهارباغ بالا وصل Ù…ÛŒ کند. هنگام غروب Ùˆ شب زیبایی خاصی دارد Ùˆ قدم زدن روی ان بسیار لذت بخش است .

 Ù†Ø§Ù…های سی وسه پل

این پل را بنامهای:پل شاه عباسی – پل اللهوردیخان – پل جلفا – پل چهل چشمه – پل سی Ùˆ سه چشمه خوانده‏اند Ùˆ وجه تسمیه هر یک چنین است:1- پل شاه عباسی از آن جهت گویند Ú©Ù‡ شاه عباس اول دستور بنای آن را داده است Ùˆ چون بمباشرت Ùˆ اهتمام اللهوردیخان ساخته شده به پل اللهوردیخان معروف گردیده Ùˆ از لحاظ اینکه معبر مردم به جلفا بوده آن را پل جلف هم گفته‏اند Ùˆ چون در ابتداء چهل چشمه داشته پل چهل چشمه Ùˆ اینک سی Ùˆ سه چشمه دارد به پل سی Ùˆ سه چشمه اشتهار دارد.

تاریخچه سی و سه پل | ابهاماتی در تاریخ

سی Ùˆ سه پل، بنایی مستحکم Ù…ÛŒ باشد Ú©Ù‡ توسط الله وردیخان اوندیلادزه گرجی، سردار مشهور شاه عباس، ساخته شده است. برخی از گرجی تبارها بر این عقیده اند Ú©Ù‡ چون حروف الفبای گرجی سی Ùˆ سه حرف دارد Ùˆ الله وردیخان از تبار گرجی ها بوده این پل نیز سی Ùˆ سه دهانه دارد اما این نظریه کاملا رد شده چرا Ú©Ù‡ در ابتدا پل 40 دهانه داشته است. ااز سوی دیگر کارشناسان عدد صد Ùˆ سی Ùˆ سه را مربوط به آناهیتا (الهه آب) Ù…ÛŒ دانند Ùˆ معتقدند این پل نیز مانند بیشتر سازه های آبی Ùˆ پل ها نمادی از آناهیتا Ù…ÛŒ باشد.در زمان شاه عباس، پلان اصلی شهر اصفهان، چهار باغ بود Ú©Ù‡ از دو محور عمود بر هم تشکیل Ù…ÛŒ شد. سی Ùˆ سه پل در امتداد یکی از این محورهای اصلی قرار گرفت تا چهارباغ عباسی را به چهارباغ بالا، باغ هزارجریب، عباس آباد Ùˆ محله جلفا متصل کند.در آن زمان این پل 40 دهانه داشت اما به مرور زمان با کشت درختان Ùˆ انحراف آب بعضی از آنها متروک شدند. در سال 1330 مصطفی خان مستوفی، شهردار اصفهان، اراضی اطراف پل را آزاد Ù…ÛŒ کند Ùˆ پس از باز کردن مجرای عبور آب، دیواری سنگی را در سمت شمال آن Ù…ÛŒ سازد Ú©Ù‡ هنوز آثار آن دیده Ù…ÛŒ شود. در منابع مختلف، سال های متفاوتی را برای بنای سی Ùˆ سه پل نوشته اند اما برای بررسی دقیق تر آن بهتر است به گشت Ùˆ گذار Ú©ÙˆÚ†Ú©ÛŒ در تاریخ بپردازیم. تمامی شواهد موجود دال بر این مطلب Ù…ÛŒ باشد Ú©Ù‡ در سال 1018 Ùˆ در زمان برگزاری جشن گلریزان در حضور شاه عباس این پل وجود داشته اما با بازگشت به سال های پیشین Ùˆ بررسی اسناد به این نتیجه Ù…ÛŒ رسیم Ú©Ù‡ سال اتمام کار پل در منابع مختلف، یکسان نیست. Ø¨Ù‡ عنوان مثال اسکندربیک ترکمان، Ú©Ù‡ منشی نویسنده کتاب عالم آرای عباسی در تاریخ صفویان از زمان تاسیس این سلسله تا مرگ شاه عباس یکم Ù…ÛŒ باشد در وقایع سال 1011 هجری قمری چنین آورده است:در انتهای خیابان، باغی بزرگ Ùˆ وسیع، پست Ùˆ بلند، نه طبقه جهت خاص پادشاهی طرح انداخته بباغ عباس آباد موسوم گردانیدند Ùˆ پل عالی مشتمل بر چهل چشمه به طرز خاص، میان گشاده Ú©Ù‡ در هنگام طغیان آب در Ú©Ù„ØŒ یک چشمه به نظر در Ù…ÛŒ آید، قرار دادند Ú©Ù‡ بر زاینده رود بسته شده هر دو خیابان بیکدیگر اتصال یابد.

 Ù…ÛŒ توان گفت Ú©Ù‡ بر اساس کتاب عالم آرا پل در سال 1011 هجری قمری ساخته شده است اما در گفته‏ های جابر انصاری تناقض وجود دارد؛ ÙˆÛŒ در قسمتی اشاره Ù…ÛŒ کند Ú©Ù‡ پل در همان سال 1011 هجری قمری احداث گردیده اما در قسمتی دیگر این تاریخ را مربوط به زمان صدور دستور ساخت Ù…ÛŒ داند. او در قسمتی دیگر اشاره به این دارد Ú©Ù‡ ساخت پل با سر در قیصریه مقارن بوده Ùˆ این در حالی است در وقایع سال 1012 به ساخت سر در قیصریه اشاره کرده است.  بر اساس سروده ÛŒ نقی کمره ‏ای هم ساخت پل امیر در سال 1005 هجری قمری انجام شده ولی تاریخ شروع آن مشخص نیست Ùˆ اگر منظور از این پل همان سی Ùˆ سه پل باشد، ساختن آن حداقل باید در سال 1003 هجری قمری شروع شده باشد تا در 1005 هجری قمری به پایان برسد.

در این میان نکته ی مهم این است که با توجه به احداث ساختمان عباس آباد در یک سوی زاینده رود قطعا باید پلی برای ایجاد ارتباط در آن زمان وجود داشته باشد. همچنین تاریخ ساختمان چهارباغ هم مطابق اسناد در سال 1005 هجری قمری است. از سوی دیگر الله وردیخان که مامور ساخت پل بود، در سال 1004 هجری قمری از طرف شاه عباس اول به ایالت فارس منسوب و به اداره امور آن دیار مشغول شد و پس از آن حکومت کهگیلویه نیز به وی واگذار گردید. از مجموعه اسناد تاریخی چنین بر می آید که شاه عباس پس از استقرار به سلطنت، درصدد بوده که اصفهان را به پایتختی انتخاب کند و به همین دلیل دستوراتی را در جهت آبادانی آن صادر نمود.