یکی از آیین کهن Ùˆ قدیمی ایران باستان جشن بهمنگان است Ú©Ù‡ ازما داریوش Ùˆ کوروش هخامنش سرگرÙته در ادامه ÛŒ مطب با ایروناسیر همراه باشید.جشن بهمنگان بهمن از واژه اوستایی Ùˆ هومن است Ùˆ به معنی اندیشه نیک است .Ùرشته بهمن یکی از Ùرشتگان نزدیک درگاه اهورامزدا Ùˆ در جهان مینو , نماد اندیشه نیک Ùˆ دانش خداداد است . پاسبانی چهارپایان سودمند در عالم جسمانی به این امشاسپند واگذار شده است . از این رو زرتشتیان در جشن بهمنگان یا بهمنجه Ú©Ù‡ در روز دوم بهمن از ماه بهمن بر پا Ù…ÛŒ گردد از کشتار Øیوان Ùˆ خوردن گوشت آن خودداری Ù…ÛŒ کنند Ùˆ برخی از دینداران آنان از خوردن گوشت Ùˆ کشتار گاو Ùˆ گوسÙند Ùˆ مرغ Ùˆ… در همه روزهای بهمن ماه پرهیز Ù…ÛŒ کنند . بهمنگان در نزد زرتشتیان روز پدر نیز هست .«Ø¨Ù‡Ù…Ù†» برترین امشاسپند دین زرتشتی است. این واژه با «Ø§Ù†Ø¯ÛŒØ´Ù‡ نیک»ØŒ «Ù…نش نیک» Ùˆ «Ø®Ø±Ø¯ سپندینه»(: «Ø®Ø±Ø¯ مقدس») برابر نهاده شدهاست. به راستی «Ø¨Ù‡Ù…Ù†» Ú†Ù‡ را میرساند Ùˆ آیا میتوانیم به سادگی برای آن برابرهایی را- مانند آنچه Ú¯Ùتیم – بنهیم؟ آیا برای «Ø¨Ù‡Ù…Ù†» میتوان برابری یاÙت Ùˆ به زبان Ùˆ نوشته آورد ØŸ در گاتها آمدهاست Ú©Ù‡ اشوزرتشت به یاری مهین Ùرشته «Ø¨Ù‡Ù…Ù†» به پیامبری برگزیده شد. چگونگی برگزیده شدن اشوزرتشت به پیامبری، با همراهی بهمن امشاسپند، از Ø´Ú¯Ùتیهای این کتاب اهورایی ست. بهمن در جهان مینوی نماد منش نیک اهورامزدا ست. Ùˆ با اراده Ùˆ خواست هموست Ú©Ù‡ بهمن به اشوزرتشت رو میآورد Ùˆ پیامبر را با Ú¯Ùتار Ùˆ خواست اهورایی پیوند میدهد Ùˆ اشوزرتشت میتواند با دلداده اش به Ú¯Ùت ÙˆÚ¯Ùˆ بنشیند. بهمن به پیامبر راه مینمایاند تا نخست به داد Ùˆ هنجار هستی – «Ø§Ø´Ø§» – Ù¾ÛŒ برد Ùˆ این همراهی تا بدان گاه میرسد Ú©Ù‡ اشوزرتشت سرچشمه یکتای هستی را مییابد Ùˆ آنچنان به او دل میبندد Ú©Ù‡ از زبان او سخن میراند Ùˆ برای مردم سخنانی میسراید Ú©Ù‡ تا آن زمان کسی نسرودهاست. در اوستا بهشت خانه بهمن خوانده شدهاست…Ùˆ نیکوکاران در سرای بهمن (بهشت) به پاداش ایزدی میرسند. در نوشتههای پهلوی چون دینکرد وبندهش بهمن نخستین Ø¢Ùریده دادار است. اگر بخواهیم آموزشهای اشوزرتشت را به درستی دریابیم، نخست باید بهمن را بشناسیم. آیا بهمن همان خرد سپندینهاست، آیا همان منش پاک است، آیا اندیشه نیک است، آیا به منشی ست؟ آیا نجوییم او را، چرا Ú©Ù‡ هرچه بیشتر بجوییم، کمتر خواهیم یاÙتش؟ به سرای دل برویم یا به ژرÙای اندیشه، کجا در Ù¾ÛŒ او باشیم؟ بار دیگر راه اشوزرتشت را Ù¾ÛŒ گیریم، تا شاید راز «Ø¨Ù‡Ù…Ù†» را دریابیم: او نخست میپرسد Ùˆ میجوید. همه جا Ùˆ همه چیز را میکاود تا راز Ø¢Ùرینش Ùˆ پدیدار شدن هستی را دریابد. کوششی خستگی ناپذیری دارد از برای جستن «Ú†Ø±Ø§ÛŒÛŒ بودن» Ùˆ گشایش «Ø±Ù…ز هستی» Ùˆ «Ú†Ú¯ÙˆÙ†Ù‡ بودن» Ùˆ چگونه «Ø¨Ù‡ بودن» Ùˆ «Ø¨Ù‡ زیستن». پس گام نخست اندیشیدن است Ùˆ پرسیدن Ùˆ جست Ùˆ جو کردن. نور Ùˆ تابش اهورا داده در اندیشه اش میدرخشد، چرا Ú©Ù‡ خواست او «Ø¯Ø§Ù†Ø³ØªÙ†» است. اندیشیدن با درخشیدن تابش خرد Ùˆ با بینش همراه میشوند، Ùˆ او را به جهان ناشناختهها میبرند Ùˆ گام به گام هر آنچه را Ú©Ù‡ میخواهد بداند، درمی یابد. هنوز دیو تاریکی Ùˆ بی دانشی شکست نخوردهاست. کشمکش Ùˆ نبرد برای به دست آوردن دانایی Ùˆ آگاهی نمیتواند او را به زانو درآورد. او در خودش، اراده Ùˆ اندیشه Ùˆ بینش اهورا داده را میبالاند Ùˆ میپروراند تا بدانجایی Ú©Ù‡ سرچشمه Ùˆ بن هنجار Ùˆ داد چیره بر گیتی را پیدا میکند Ùˆ «Ø§Ø´Ø§» مینامدش. او در مییابد Ú©Ù‡ بر هستی با این بزرگی Ùˆ بهنجاری دادی چیرهاست Ùˆ این داد آنچنان نیرومند Ùˆ هوشمند است Ú©Ù‡ همه هستی را در دست توانمند خود دارد Ùˆ هیچ ارادهای نمیتواند از این توانایی سرپیچی کند، Ùˆ تا جهان هست، اشا هم هست. تا اینجا، کشمکش با نادانی به پیروزی انجامیده Ùˆ پیام آور توانسته به گشایش رمز یکی از رازهای بزرگ جهان هستی دست پیدا کند. به این پیدایش بسنده نمیکند. بازهم جست Ùˆ جو میکند، تا اینکه این اشتهای سیری ناپذیر دانستن، این بار آتشی را در دلش میاÙروزد: «Ø´Ø§Ø¯ÛŒ یاÙتن»ØŒ با «Ø¯ÙˆØ³Øª داشتن Ùˆ مهرورزیدن به یاÙتهها» به هم میآمیزند Ùˆ همراه هم میشوند Ùˆ Ùروزههای این تازگی Ùˆ سرزندگی برای اشوزرتشت به مانند راهی نو خود مینمایاند. این آتش درونی اندیشیدن را راهنماست Ùˆ پرتوی تابناک این شادی به سان خورشیدی Ú©Ù‡ تازه از پس ابرهای تیره Ùˆ تار سر بر آورده، جایگاه اندیشه را گرمی میبخشد. Ùˆ از این زمان است Ú©Ù‡ دلدادگی Ùˆ Ùرزانگی پیام آور آغاز میشود. به هر Ú†Ù‡ دست مییابد مهرش در دل جای میگیرد Ùˆ به همه هستی با خرد Ùˆ بینش Ùˆ مهر Ùˆ دوستی نگاه میکند. به هر جا چشم میاندازد رخ یار میبیند Ùˆ دلداده میشود به هر آنچه Ú©Ù‡ میبیند. در خود میکاود Ú©Ù‡ این Ú†Ù‡ دگرگونیست؛«Ø¯Ø± اندرون من خسته دل ندانم کیست / Ú©Ù‡ من خموشم Ùˆ او در Ùغان Ùˆ در غوغاست». یک تازگی در درونش روییده، همدلی Ùˆ هماندیشی را در نهاد خویش مییابد Ú©Ù‡ به تازگی با او همخانه شده، هر چند Ú©Ù‡ تا کنون با هم بودهاند، Ùˆ در کنار هم، ولی تا به این اندازه به هم نزدیک نشده بودند. او را«Ø¨Ù‡Ù…Ù†» مینامد Ùˆ از این پس با نور او به کندوکاو راه میرود. تا دور دستها را میتواند ببیند. در خلوت، آنجایی Ú©Ù‡ هیچ سخنی به گوش نمیرسد، آغاز Ú¯Ùتار اوست. بهمن او را به جایی میبرد سرشار از نور Ùˆ سرور، به راز Ùˆ نیاز با اهورامزدا. برای نخستین بار است Ú©Ù‡ شادی با شکوه Ùˆ بسیار بزرگی را در خود میبیند Ùˆ این شادی Ùˆ آتش درونی آنچنان گرمی به او میبخشد Ú©Ù‡ به سخن میآید، Ùˆ همه ناگÙتنیهای زمان خود را میگوید Ùˆ به خرسندی Ùˆ شادی بی پایان Ùˆ سرانجام به جاودانگی دست مییابد. بهمن را دوست میداریم، Ùˆ بر میگزینیم Ùˆ باور داریم Ú©Ù‡: سپیدی ازآن بهمن امشاسپند است. Ú¯Ù„ یاس سپید، نماد اوست. به همه جانداران مهر میورزد. روز پس از اورمزد است…. Ùˆ آرزو کنیم Ú©Ù‡ شادی جشن بهمنگان دل هایمان را به هم پیوند زند.برای جشن بهمنگان چکامههایی نیز سرودهاندکه از آن میان، به شعر کوتاهی از «Ø§Ù†ÙˆØ±ÛŒ» شاعر بسنده میکنیم:
بعدها کز سر عشرت همه روزه اÙکندی سخن رÙتــن Ùˆ نارÙتن ما در اÙواه
انـــــدر آمد ز در Øجــــره من صبــØدمی روز بهمنجنه یعنی دوم بهمن ماه«Ø§Ø¨ÙˆØ±ÛŒØان بیرونی» نیز در کتاب التÙهیم مینویسند: بهمنجنه بهمن روز است از بهمن ماه، دراین روز بهمن سعید یا شیر خالص Ùˆ پاک میخورند Ùˆ میگویند ØاÙظه میآورد Ùˆ Ùراموشی را ببرد.اما در خراسان هنگام این جشن مهمانی میکنند بر دیگی Ú©Ù‡ اندر او از پردانه خوردنی Ùˆ گوشت Øیوان Øلال گوشت Ùˆ تره سبزیها وجود دارد.Ú©Ù‡ با سنت اصلی مناÙات دارد.در این جشن از کشنار Øیوانات سودمند Ùˆ خوردن گوشت آنان خودداری Ù…ÛŒ نمایند . این جشن Øامی مردان درستکار است .از این جشن به عنوان روز پدر ایرانی نیز نام برده Ù…ÛŒ شود Ú©Ù‡ این روز را به تمام پدران ایرانی شادباش Ù…ÛŒ گوییم.البته به نظر Ù…ÛŒ رسد به جز روز پدر مذهبی Ú©Ù‡ در Øال Øاضر رسمیت دارد اگر بخواهیم برای استÙاده اÙراد دیگر، در تقویم روزی را به عنوان روز پدر انتخاب کنیم روزهای برای نام نهادن به نام پدر وجود دارد.در سال های گذشته از سوی اÙراد Ùˆ نهادهای گوناگون چند پیشنهاد برای برگزیدن روز پدر ایرانی ارائه شده است Ú©Ù‡ عبارتند از: زادروز اشو زرتشت، زادروز کورش بزرگ Ùˆ جشن شهریورگان Ú©Ù‡ همه این پیشنهادها مواÙقان Ùˆ مخالÙانی دارند Ùˆ جای بØØ« Ùˆ بررسی بیشتر در این مورد هست .از Ú¯Ù„ “یاسمن سپید” Ùˆ “خروس سپید” را به عنوان نماد جشن بهمنگان نام برده شده است.
درباره وهومن
وهومن یکی از امشاسپندان نزدیک به درگاه اهورامزدا میباشد. زرتشت برای دریاÙت پیامهای اهورایی از وهومن یاری میگیرد. پاسبانی چهارپایان سودمند در عالم جسمانی به این امشاسپند واگذار میشود. از این رو زرتشتیان در جشن بهمنگان یا بهمنجه Ú©Ù‡ در روز بهمن از ماه بهمن واقع میشود از کشتار Øیوانات سودمند Ùˆ خوردن گوشت آنان خودداری مینمایند Ùˆ برخی زرتشتیان، پرهیز از خوردن Ùˆ کشتار را در تمام روزهای بهمن ادامه میدهند. در گاتها آمدهاست Ú©Ù‡ اشوزرتشت به یاری مهین Ùرشته «Ø¨Ù‡Ù…Ù†» به پیامبری برگزیده شد. وهومن در جهان مینوی نماد منش نیک اهورامزدا است. Ùˆ با خواست او، به اشوزرتشت روی میآورد Ùˆ او را با Ú¯Ùتار Ùˆ خواست اهورایی پیوند میدهد. در اوستا، بهشت خانه وهومن خوانده شدهاست Ùˆ نیکوکاران در سرای وهومن (بهشت) به پاداش ایزدی میرسند. در نوشتههای پهلوی چون دینکرد Ùˆ بندهش، وهومن نخستین Ø¢Ùریده است. رستم شهزادی در کتاب «Ø¬Ù‡Ø§Ù†Ø¨ÛŒÙ†ÛŒ زرتشتی» مینویسد: «Ø¨Ù†Ø§ به Ùرهنگ ایران باستان Ùˆ آموزشهای زرتشتی، منظور از یگانگی هستی، این است Ú©Ù‡ در جهان هستی، Øقیقت یکی است Ùˆ سرچشمه وجود همان Øقیقت یکتاست Ú©Ù‡ اهورا یا «Ø¨ÙˆØ¯» نامیده شده است Ùˆ همهٔ موجودات نمودهایی از آن «Ø¨ÙˆØ¯» اصلی هستند Ùˆ بازگشت همه نمودها به «Ø¨ÙˆØ¯» اصلی است.»( ابو ریØان بیرونی، آثار الباقیه عن القرون الخالیه، برگردان اکبر داناسرشت.)
