آیین نوروز در شیراز

شاید برایتان خیلی جالب باشد که بخواهید بدانید آیین نوروز در شیراز چگونه است در ادامه مطلب قصد به توضیح کامل آن داریم.
مردم استان فارس به‌خصوص شهرستان شیراز از Û±Ûµ روز پیش از تحویل سال نو، به استقبال آن Ù…ÛŒ‌روند. مردان با تهیه شیرینی Ùˆ تنقلات Ùˆ زنان با دوختن Ùˆ تهیه لباس نو برای خود Ùˆ فرزندان Ùˆ همچنین خانه‌تکانی مشغول هستند. مسافرسلام در این مقاله به آداب Ùˆ رسوم نوروز در شیراز پرداخته است Ùˆ سعی براین داشته است Ú©Ù‡ اطلاعات کاملی از این آداب Ùˆ رسوم را به اطلاع شما مسافر سلامی‌های عزیز برساند.در گذشته مردم خود شیرینی درست Ù…ÛŒ‌کردند Ùˆ عمدتاً نان شیرین Ù…ÛŒ‌پختند. نان شیرین را بعد از این‌Ú©Ù‡ از تنور بیرون Ù…ÛŒ‌آوردند تا هنوز نرم Ùˆ تازه بود، چند بار تا Ù…ÛŒ‌زدند تا به صورت یک مربع به اندازه کف دست درآید.این نان بعد از چند دقیقه ترد Ùˆ بسیار شکننده Ù…ÛŒ‌شد. غیر از این نوع نان شیرینی، شیرینی دیگری درست نمی‌شد. اغلب، وسایل پذیرایی عید تنقلاتی مانند برنجک، اَخرِک Ùˆ دنگو بود.امروزه یک ماه به نوروز مانده شیرازی‌ها به بازار Ù…ÛŒ‌روند Ùˆ لباس عیدشان را تهیه Ù…ÛŒ‌کنند. پارچه‌هایی معمولاً خریداری Ù…ÛŒ‌شود Ú©Ù‡ دارای رنگ روشن Ùˆ سرخ یا زرد باشد. در قدیم اعتقاد بر این بود، اگر لباس را خودشان بدوزند پارچه آن‌ را روزهای دوشنبه یا جمعه قیچی کنند Ùˆ نیز از نظر آن‌ها چون روز پنج‌شنبه ساعت سنگین است، لباس مدتی روی دست Ù…ÛŒ‌ماند تا دوخته شود.روز سه‌شنبه اگر بریده شود نصیب دزد یا مرده‌شور خواهد شد Ùˆ روز چهارشنبه Ù…ÛŒ‌سوزد.پختن نان شیرین از جمله آداب Ùˆ رسوم نوروز در شیراز است Ú©Ù‡ حتماً باید قبل از عید Ùˆ برای عید انجام بگیرد. سبز کردن گندم، عدس، تره تیزک، ده پانزده روز به عید مانده در خانه‌های شیراز صورت Ù…ÛŒ‌گیرد.برای این کار از ظرفی استفاده Ù…ÛŒ‌کنند Ú©Ù‡ از جنس مس یا روی باشد Ùˆ بعد مقداری دانه ابتدا به سلامتی امام زمان Ù…ÛŒ‌ریزند Ùˆ به ترتیب بعد از آن نام اعضا خانواده را Ù…ÛŒ‌آورند.

خانه تکانی یا رفت و روب

یکی دو هفته پیش از عید خانه تکاتی یا رفت Ùˆ روب انجام Ù…ÛŒ‌گیرد Ùˆ مجدداً اثاثیه را جابه‌جا Ù…ÛŒ‌کنند Ùˆ گردگیری Ù…ÛŒ‌کنند Ùˆ دوباره آنها را Ù…ÛŒ‌چینند.در مراحل بعد تخم مرغ رنگ کردن است Ú©Ù‡ آن‌ها را آب‌پز Ù…ÛŒ‌کنند Ùˆ رنگ‌های شاد روی آن‌ها Ù…ÛŒ‌زنند.

چهارشنبه آخر سال

یکی از آداب Ùˆ مراسمی Ú©Ù‡ جز آداب Ùˆ رسوم نوروز در شیراز به شمار Ù…ÛŒ‌آید در شب چهارشنبه آخر سال Ùˆ یا چهارشنبه‌سوری برگزار Ù…ÛŒ‌شود، رفتن مردم به حوض ماهی است. در گوشه غربی آرامگاه سعدی، قنات آب گرم معدنی جاری است Ú©Ù‡ مردم شیراز به آن حوض ماهی Ù…ÛŒ‌گویند.آنها برای تندرستی Ùˆ درمان بیمارهای خود، وارد حوض Ù…ÛŒ‌شوند Ùˆ با جام برنجی چهل کلید سر Ùˆ تن خود را شست‌وشو Ù…ÛŒ‌دهند. این کار نظم Ùˆ ترتیبی خاص دارد Ùˆ آن را تبدیل به آیینی ویژه Ù…ÛŒ‌سازد.

حوض ماهی شیراز

پس از ساخت آرامگاه سعدی، از آب تنی در این حوض برای برآورد نیاز جلوگیری شد Ùˆ دیگر کسی در محوطه حوض ماهی به آب دسترسی ندارد. اما حدود Û±ÛµÛ° متر بعد از آرامگاه، در Ú©ÙˆÚ†Ù‡‌ای Ú©Ù‡ اصطلاحاً Ú©ÙˆÚ†Ù‡ حمام سعدی Ù…ÛŒ‌نامند، مردم برای باورها Ùˆ مناسک خود از آب چشمه یا قنات سعدی استفاده Ù…ÛŒ‌کنند.زیارت حضرت شاه چراغ در شب چهارشنبه‌سوری، فال گوش ایستادن، پختن آش ابودردا Ú©Ù‡ تهیه وسایل اولیه آن آداب منحصر به خود دارد، آجیل چهارشنبه‌سوری Ùˆ تفال به دیوان حافظ، از دیگر مراسمی است Ú©Ù‡ در این شب شیرازی‌ها انجام Ù…ÛŒ‌دهند.مسافر سلامی‌های عزیز Ù…ÛŒ‌توانید با مراجعه به لینک چهارشنبه سوری در شاهنامه Ùˆ چهارشنبه سوری در ایران باستان از این مراسم تاریخی اطلاعات بیشتری کسب نمایید.

عروسی درخت نارنج

در آداب Ùˆ رسوم نوروز در شیراز رسم بر این است Ú©Ù‡ اگر درخت نارنجی Ú©Ù‡ در خانه است، نارنج Ú©Ù… بدهد یا اصلاً ندهد، آن را عروس کنند Ùˆ برایش مراسم عروسی بگیرند. برای این کار، ابتدا زن صاحب‌خانه، زنان همسایه را دعوت به عروسی درخت نارنج Ù…ÛŒ‌کند، همه در یک زمان مشخص در خانه جمع Ù…ÛŒ‌شوند Ùˆ زن صاحبخانه اره‌ای را بر Ù…ÛŒ‌دارد تا شاخه‌های درخت را ببرد. یکی از زنان همسایه جلو Ù…ÛŒ‌آید Ùˆ ضامن درخت Ù…ÛŒ‌شود. سپس تور بسیار نازکی روی درخت Ù…ÛŒ‌کشند، شکر پنیر روی درخت Ù…ÛŒ‌پاشند، کِل Ù…ÛŒ‌زنند، واسونک Ù…ÛŒ‌خوانند Ùˆ شادی Ù…ÛŒ کنند Ùˆ بر این باورند Ú©Ù‡ آن درخت، سال بعد در فصل بهار، بار نارنج خواهد داشت.

دور دوازده گانه نوروز

هرسال به نام حیوانی از گذشته‌های دور نام‌گذاری شده، چون پرسیده شود امسال Ú†Ù‡ سال است، جواب Ù…ÛŒ‌دهند: (امسال مثلا سال خرگوش است.)موش Ùˆ بقر Ùˆ پلنگ Ùˆ خرگوش شمار زان چار Ú†Ù‡ بگذری نهنگ آید Ùˆ مار،آن‌گاه به آب Ùˆ گوسفند است حساب حمدونه Ùˆ مرغ Ùˆ سگ Ùˆ خوک آخر کار

 Ø³ÙØ±Ù‡ Ùˆ ساعت تحویل سال

برای تحویل سال همه در یکی از اطاق‌های خانه‌شان سفره Ù…ÛŒ‌اندازند. پیش از هر چیز آیینه Ùˆ قرآن در آن Ù…ÛŒ‌گذارند Ùˆ بعد هفت سین را Ù…ÛŒ‌گذارند. هفت سین عبارت است از سماق، سیر، سنجد، سمنو، سکه، سرکه، سبزی.در آداب Ùˆ رسوم نوروز در شیراز علاوه بر هفت سین (هفت میم) را هم درسفره Ù…ÛŒ‌گذارند Ú©Ù‡ هفت میم عبارتند از: مدنی (لیمو شیرین)ØŒ مرغ، ماهی، میگو، مسقطی، ماست Ùˆ مویز. به علاوه کنگر ماست، عسل، خرما، کره، پنیر، کاهو، تخم مرغ رنگی Ùˆ … .موقع تحویل سال همه اهل خانه باید با لباس نو بر سر سفره باشند اسپند نیز دود Ù…ÛŒ‌شود Ùˆ هر کدام از این‌ها فلسفه‌ای دارد. شمع برای روشنایی خانه Ùˆ زندگی، قرآن نشان توجهی است Ú©Ù‡ باید در آغاز سال به خداوند داشته، به علاوه در سال نو، صاحب قرآن یار Ùˆ مددکار اهل خانه خواهد بود.پول نشان از خیر Ùˆ برکت Ùˆ رفاه، اسپند برای دوری از چشم زخم حسود، برنج، نشانی از خیر Ùˆ برکت Ùˆ فراوانی، آب، نشان صافی Ùˆ پاکی Ùˆ روشنایی Ùˆ گشایش کار، ماهی قرمز، شگون دارد.آیینه، برای رفع کدورت Ùˆ نشانی از صفا Ùˆ پاکی Ùˆ یکرنگی، طلا، نشانی از امید به وضع مالی خوب در سال نو. بعد از تحویل سال نباید شمع‌ها را با فوت خاموش کرد بلکه باید گذاشت تا آخر بسوزند Ùˆ یا با نقل Ùˆ مسقطی خاموششان کرد.شیرازی‌ها تخم‌مرغی را روی آینه سفره هفت سین قرار Ù…ÛŒ‌دهند Ùˆ اعتقاد دارند Ú©Ù‡ به مجرد تحویل سال نو، تخم‌مرغ روی آینه حرکت Ù…ÛŒ‌کند. در گذشته‌ها رسم بود Ú©Ù‡ مردم پیش از نوروز حجامت Ù…ÛŒ‌کردند Ùˆ Ù…ÛŒ‌گفتند Ú©Ù‡ در سال نو باید خون نو در بدن باشد.یکی دیگر از اعتقادات مردم شیراز این است Ú©Ù‡ هنگام تحویل سال در حرم حضرت شاهچراغ (ع) حضور یابند، در آنجا شمع روشن کنند Ùˆ در دست بگیرند، به این معنی Ú©Ù‡ همیشه زیر نور شاهچراغ باشند.یک نفر از وعاظ بالای منبر Ù…ÛŒ‌رود Ùˆ دعا Ù…ÛŒ‌خواند Ùˆ مردم صلوات Ù…ÛŒ‌فرستند Ùˆ از طرف خادمین شاهچراغ روی مردم گلاب پاشیده Ù…ÛŒ‌شود Ùˆ همه به هم تبریک Ù…ÛŒ‌گویند.

غذاها Ùˆ شیرینی‌های شیرازی.کلم پلوی شیرازی Ú©Ù‡ به سبک خاصی Ùˆ متفاوت با سایر شهرها پخته Ù…ÛŒ‌شود، از جمله غذاهایی است Ú©Ù‡ در ایام نوروز بوی آن از خانه‌های شیرازی‌ها بیرون Ù…ÛŒ‌آید.شوید لوبیا با گوشت قیمه، کوفته سبزی، آش انار، آش سبزی، شکر پلو، آش سبزی، ترحلوا نیز در ایام نوروز در سفره‌های مردم این شهر دیده Ù…ÛŒ‌شود. آش کارده از دیگر خوراکی‌های خاص شیراز است Ú©Ù‡ خوردن آن برای مسافرین دیگر شهرها در ایام نوروز بسیار جالب Ùˆ جذاب است.از دیگر غذاهای سنتی شیراز Ú©Ù‡ در ایام نوروز طبخ Ù…ÛŒ‌شود، عبارتند از: آش انار، قورمه به، دو پیازه، یخنی نخود، رب پلو، یخنی عدس کلم، کوفته هلو، کوفته سبزی، خورشت سبزی، حلوای کاسه، حلیم بادمجان، رنگینک، پاچه پلو Ùˆ … .خانواده‌های Ù†ÛŒ‌ریزی شب عید نوروز حتما پلو Ùˆ مرغ Ù…ÛŒ‌خورند.باید شب عید را پلو خورد آن مرغ سفید را جلو خورد.سالاد شیرازی نامی است آشنا Ú©Ù‡ در سراسر شهرهای ایران شناخته شده Ùˆ جزئی از منوی غذایی اغلب رستوران‌های ایران Ù…ÛŒ‌باشد. ولی طعم واقعی آن را فقط Ù…ÛŒ‌توان در شیراز چشید. این سالاد Ú©Ù‡ با خورد کردن پیاز، خیار Ùˆ گوجه فرنگی Ú©Ù‡ بدون استفاده از کاهو تهیه Ù…ÛŒ‌شود Ùˆ با آب نارنج تازه یا Ú©Ù…ÛŒ آب‌لیمو یا آبغوره Ùˆ نمک Ùˆ نعنا خشک به آن طعم Ùˆ لطافتی فراموش نشدنی Ù…ÛŒ‌دهد تزئین کننده سفره غذای نوروزی شیرازی‌هاست.

شیرینی‌های سنتی شهرستان شیراز عبارتند از: شکرپنیر، کلوچه، مسقطی، نان یوخه، نان شیری Ùˆ … .

غذاهای شیرازی در نوروز

دیدار اقوام و دوستان

از بامداد نوروز دید Ùˆ بازدیدها آغاز Ù…ÛŒ‌شود. در همه خانواده‌ها رسم است Ú©Ù‡ به دیدار کسی Ú©Ù‡ از نظر سن Ùˆ شخصیت بر دیگران مزیت دارد بروند Ùˆ دست او را ببوسند Ùˆ تبریک بگویند Ùˆ او نیز عیدی Ú©Ù‡ شامل سکه یا پول است به آنها بدهد.بعضی نیز صبح عید نوروز یک بشقاب گندم برشته Ú©Ù‡ شامل: کنجد، گندم، شاهدانه، نخودچی Ùˆ کشمش است به اضافه یک بشقاب نان شیرین به اضافه تخم مرغ رنگی یا سکه به Ú©ÙˆÚ†Ú©‌ترها Ù…ÛŒ‌دهند.

مراسم نوروز در ماه رمضان

اگر عید نوروز در ماه رمضان بیفتد سفره انداخته Ù…ÛŒ‌شود ولی دید Ùˆ بازدیدها عموماً در ساعات بعد از افطار Ùˆ در شب صورت Ù…ÛŒ‌گیرد.

مراسم نوروز در ماه محرم

اگر نوروز در ماه محرم یا صفر بیفتد، شیرازی‌ها در اعیاد قربان Ùˆ غدیر Ú©Ù‡ پیش از دهه محرم است به عید مبارکی Ù…ÛŒ‌روند Ùˆ گندم سبز Ù…ÛŒ‌کنند.ممکن است در نوروز سفره مختصری Ú©Ù‡ حاوی قرآن مجید، سبزی، آینه Ùˆ میوه است پهن شود، ولی دید Ùˆ بازدید به صورت عادی Ùˆ معمولی مفهومی ندارد.

 Ø³ÛŒØ²Ø¯Ù‡ بدر

تمامی مردم کشورمان سیزده بدر را پذیرفته Ùˆ در این روز بیشتر طبق یک سنت دیرینه سعی Ù…ÛŒ‌کنند از خانه‌ها بیرون زده، به دامان طبیعت سرسبز پناه ببرند Ùˆ روز را به شادی به شب برسانند.در آداب Ùˆ رسوم نوروز در شیراز نیز مرسوم است Ú©Ù‡ روز دوازده فروردین همه وسایل تهیه Ù…ÛŒ‌شود Ùˆ هر Ú†Ù‡ از شیرینی‌ها Ùˆ آجیل‌ها باقی‌مانده برای صبح سیزده آماده Ù…ÛŒ‌شود Ú©Ù‡ البته همراه آن سرکه Ùˆ کاهو نیز هست.صبح سیزده فروردین همه دسته دسته عازم کوه Ùˆ باغ‌های اطراف شیراز Ù…ÛŒ‌شوند Ùˆ معتقدند در روز سیزده فروردین نباید در خانه ماند زیرا این روز نحس Ùˆ بدیمن Ù…ÛŒ‌باشد.این روز، پیش از طلوع آفتاب Ùˆ تا پاسی از شب ادامه دارد Ùˆ در عصر آن روز ویژه سبزی گره زدن دخترهاست Ú©Ù‡ در واقع برای گشایش بخت خود این کار را Ù…ÛŒ‌کنند Ùˆ ترانه‌هایی Ù…ÛŒ‌خوانند.

سیزده بدر در شیراز

چنانچه سیزده به ماه رمضان بیفتد. مراسم را بعد از اتمام ماه رمضان در اولین جمعه یا اولین عید انجام Ù…ÛŒ‌دهند.فقیری در کتاب آداب Ùˆ رسوم نوروزی در فارس همچنین درباره نوروز در روستا گرگنا کازرون آورده است: در گذشته رسم بود Ú©Ù‡ کودکان Ùˆ نوجوانان صبح روز عید به در منزل بزرگان فامیل مانند پدربزرگ، مادر بزرگ، خاله Ùˆ عمه … خالو (دایی) Ù…ÛŒ‌رفتند Ùˆ با خواندن اشعاری Ú©Ù‡ معروف به نوروزخوانی است از آنها عیدی Ù…ÛŒ‌گرفتند:

نوروز نو باز آمده بلبل به آواز آمده

قمری به پرواز آمده، کار همه ساز آمده

مادر بده نوروزی‌ام، تا برخوری از روزی‌ام

یا اسب رهوارن بده، یا قوچ پروارم بده…

عمو نوروز در شیراز

نتیجه‌گیری:

شیرازی‌ها Ùˆ مردم استان فارس در ایام بهار Ùˆ نوروز سنت‌ها Ùˆ آدابی دارند Ú©Ù‡ همچنان در میان آنها جاریست Ùˆ با شکوه خاصی دنبال Ù…ÛŒ‌شود.از پخت انواع شیرینی‌ها گرفته تا عیدی دادن Ùˆ دید Ùˆ بازدید نوروزی Ùˆ… بخشی از آداب Ùˆ روسوم نوروز در شیراز است.ابوالقاسم فقیری در کتاب آداب Ùˆ رسوم نوروزی در فارس درباره سنت‌های نوروزی این خطه چنین آورده است:سه روزه رفته‌ای سی روزه حالا زمستون رفته‌ای نوروزه حالا،خودت گفتی سر هفته میایم شمارش Ú©Ù† ببین چند روزه حالا

از ترانه‌های محلی فارس

خانواده‌هایی Ú©Ù‡ نذر داشته باشند قبل از عید نوروز نان شیرین Ù…ÛŒ‌پزند، در این روزها نان‌پزها از روستاها به شهر آمده Ùˆ در اکثر Ú©ÙˆÚ†Ù‡‌های شیراز عطر خوش نان شیرین به مشام Ù…ÛŒ‌رسد.عیدی دادن Ùˆ عیدی گرفتن نزد شیرازیان مرسوم است. مخصوصاً جوانانی Ú©Ù‡ نامزد دارند Ùˆ شب عید برای نامزدشان عیدی Ù…ÛŒ‌فرستند، کسانی Ú©Ù‡ دختران‌شان را به خانه بخت فرستادند، عید اول برای آنها عیدی Ù…ÛŒ‌فرستند.