باغ ارم در شیراز

   Ø¯Ø± شهر شیراز بنایی دارد Ú©Ù‡ بسیار شکیل ØŒ چشمگیر ØŒ زیبا Ùˆ با شکوه است Ú©Ù‡ بسیاری زیادی توریست را به خود جذب کرده است. نمای این باغ بسیار سلطنتی است از منبت کاری Ùˆ سنگاری های کهن ایران زمین در آن کار برده شده است هرچقد تعریف از باغ براتون عرض کنیم باز هم Ú©Ù… است کافیست یک بار به انجا بروید Ùˆ نهایت لذت رو ببرید نام این مکان زیبا باغ ارم اصفهان است. ایرونا سیر با برگزاری تور های شیراز شمارا میتواند به این مکان زیبا همراهی کند .باغ ارم یک باغ ایرانی تاریخی در شهر شیراز است Ùˆ شامل چند بنای تاریخی Ùˆ باغ گیاه‌شناسی Ù…ÛŒ‌شود.

تاریخچه

تاریخ ساخت Ùˆ بنیان‌گذار اولیه باغ ارم شیراز، به‌درستی مشخص نیست؛ ولی توصیف‌هایی از آن در سفرنامه‌های متعلق به قرن دهم Ùˆ یازدهم هجری آمده‌است. این باغ در روزگار سلجوقیان Ùˆ آل اینجو پابرجا بوده‌است. در زمان زندیه هم کریم‌خان زند در سازندگی Ùˆ بهسازی این باغ کوشید. در زمان قاجاریه این باغ به مدت Û·Ûµ سال مقر سران ایل قشقایی بود. در این زمان عمارتی در این باغ ساخته شد. اما در زمان سلطنت ناصر الدین شاه قاجار عمارتی دیگر توسط حسین علی خان نصیر الملک Ù¾ÛŒ ریزی شد Ú©Ù‡ با مرگ ÙˆÛŒ خواهر زاده او ابولقاسم خان نصیر الملک امور باغ ارم را به دست گرفت Ùˆ عمارت نیمه کاره را تکمیل کرد. این باغ از املاک خاندان قوامی شیراز بود. این عمارت تاکنون پابرجاست. این باغ تنوع گیاهی بسیار بالایی دارد Ùˆ گیاهان بسیاری از اقصا نقاط جهان در این باغ کاشته شده است؛ به Ø´Ú©Ù„ÛŒ Ú©Ù‡ باغ در قالب یک نمایشگاه از انواع Ú¯Ù„‌ها Ùˆ گیاهان درآمده‌است. در حال حاضر این باغ در اختیار دانشگاه شیراز است؛ باغ گیاه‌شناسی آن در اختیار دانشکده کشاورزی Ùˆ ساختمان باغ در اختیار دانشکده حقوق قرار دارد. در تاریخ Û¶ تیرماه Û±Û³Û¹Û° در سی‌وپنجمین اجلاس کمیتهٔ میراث جهانی یونسکو باغ ارم شیراز به همراه هشت باغ دیگر ایرانی در فهرست میراث جهانی ثبت گردید.

ویژگی بناها

عمارت وسط، هسته مرکزی این باغ محسوب Ù…ÛŒ‌شود. این ساختمان در زمان قاجاریه Ùˆ باتقلید از سبک معماری زندیه ساخته شده‌است. این عمارت از نظر معماری، نقاشی، کاشی کاری Ùˆ Ú¯Ú† بری از شاهکارهای معماری زمان قاجار است. این عمارت، از سه طبقه، با تزئینات فراوان تشکیل شده‌است. اتاق‌های طبقه زیرین Ú©Ù‡ تقریباً زیرزمین هستند، محلی است برای استراحت در روزهای گرم تابستان. تزئینات این اتاق‌ها، کاشی‌کاری‌های رنگین است. دو طبقه بالایی دارای ستون‌هایی است Ú©Ù‡ از تخت جمشید الهام گرفته شده‌اند.در پیشانی بنا، دو نیم‌دایره در دو طرف، Ùˆ یک تابلو بزرگ در وسط قرار گرفته Ú©Ù‡ از Û³ هلال روی هم تشکیل شده‌است. این تابلو، تصاویری از شاهنامهٔ فردوسی Ùˆ نبرد شاهان قاجار را نشان Ù…ÛŒ‌دهد.این بنا بیش از هفتاد سال به خوانین قشقایی تعلق داشته Ú©Ù‡ در دوران پهلوی مصادره شده‌است.
نمایی از باغ

درشمال غربی شهر شیراز Ùˆ در کنار شهر باغ زیبایی از دوره قاجاریه باقی‌مانده Ú©Ù‡ به باغ ارم مشهور است. در سمت جنوب باغ مذکور رودخانه خشک شیراز از شرق به غرب امتداد دارد. وسعت باغ بیش از سه هکتار Ùˆ از درختان مرکبات Ùˆ سرو پوشیده شده‌است.

جالبترین قسمت باغ خیابانی است Ú©Ù‡ از شرق به غرب در وسط باغ احداث Ùˆ در دو طرف آن درختان سرو کاشته‌اند Ùˆ زیبایی خاصی را داراست. در میان درختان سرو این خیابان سرو بلند قامتی است Ú©Ù‡ از دور جلب توجه Ù…ÛŒ‌کند Ùˆ بعلت موزون بودن آن آن را سروناز Ù…ÛŒ‌خوانند. نظیر سرو مذکور در سایر باغ‌های شیراز دیده نمی‌شود. صحن باغ را درختان زینتی Ùˆ سرو Ùˆ نارنج Ùˆ انواع Ú¯Ù„‌های تزئینی پوشانیده Ùˆ تزئین نموده‌است.

خریداری باغ برای دانشگاه شیراز

باغ ارم بوسیله دولت وکمکهای مادی شاهنشاه Ùˆ شهبانو خریداری Ùˆ تعمیر Ùˆ به دانشگاه شیراز اهداء گردیده است. ساختمان آن به علت عوامل طبیعی به صورت مخروبه درآمده بود Ùˆ دیوارهای باغ نیز از چینه بود Ú©Ù‡ به‌طور Ú©Ù„ÛŒ خراب شده بود. ضمن تهیه طرح تعمیراتی دیوار چینه آن برداشته شد Ùˆ یک دیوار کوتاه سنگی با نرده آهنی در اطراف آن احداث گردید. تزیینات قسمت‌های مختلف ساختمان تعمیر Ùˆ تکمیل Ùˆ مجدداً به صورت آبرومندی درآمد.

تالار آینه

آینه کاری تالار آینه Ùˆ نقاشی‌های جالب رنگ Ùˆ روغن سقف اتاق‌ها Ùˆ ایوان‌ها ترمیم گردید. محوطه باغ Ú©Ù‡ به صورت مخروبه‌ای درآمده بود مجدداً تعمیر Ùˆ با همان طرح اصلی خود ترمیم گردید. قسمت عمده از کاشیکاری نمای جرزها Ú©Ù‡ فرو ریخته بود مجدداً با همان سبک اولیه در محل نصب گردید.

 Ø§ÛŒÙˆØ§Ù†

کاشی کاری پیشانی ایوان مرکزی Ùˆ اطراف آن از جالبترین کاشی کاری‌های دوره قاجاریه محسوب Ù…ÛŒ‌شود Ú©Ù‡ نمونه آن در سایر بناهای دوره قاجاریه دیده نمی‌شود. Ú†Ù‡ در ساختمان دیوانخانه قوام الملکی یا اندرون زینت الملکی یا سایر بناهای دوره قاجاریه نظیر کتیبه کاشی کاری پیشانی ایوان ساختمان باغ ارم دیده نمی‌شود Ùˆ به همین جهت آن را باید از نمونه‌های منحصربه فرد دانست. از مرحوم نصیرالملک بناهای ارزنده‌ای در فارس باقی‌مانده ازجمله آن‌ها مسجد نصیرالملک، خانه نصیرالملک Ùˆ باغ ارم Ù…ÛŒ‌باشد. ساختمان قدیمی آن از بناهای بسیار جالب Ùˆ بی‌نظیر دوره قاجاریه محسوب Ù…ÛŒ‌شود. ایوان دوستونی مرکزی Ùˆ دو ایوان اطراف آن از شاهکارهای معماری محسوب Ù…ÛŒ‌شوند. حاشیه‌های کاشی کاری جرزهای ایوان از نمونه‌های جالب کاشیکاری دوره قاجاریه محسوب Ù…ÛŒ‌شود. عمارت آن با داشتن کاشی کاری‌ها Ùˆ حجاری‌ها Ùˆ نقاشی‌های رنگ Ùˆ روغن از جمله بناهای پر ارزش Ùˆ مهم شیراز Ùˆ نقوش ازاره سنگی آن از نمونه‌های جالب حجاری محسوب Ù…ÛŒ‌شود.کاشی های نمای عمارت نیز دارای زیبایی ها Ùˆ ویژگی های خیره کننده Ùˆ دلپذیری است. کاشیکاری ها عموما به سبک کارهای دوره زندیه Ùˆ قاجاریه است Ùˆ طرح ها Ùˆ مناظر بدیعی در آنها به نظر Ù…ÛŒ رسد. کاشی های نمای عمارت اصلی Ùˆ عمارت اندرون باغ در اصطلاح اهل این فن مشهور به کاشی هفت رنگ است.از نظر هنر عالی نقاشی نیز این عمارت بی نصیب نمانده است. سقف دو سالن طبقه سوم ساختمان Ú©Ù‡ با تیرهای چوبی Ùˆ تخته های منظم پوشیده شده، دارای نقاشی های زیبا Ùˆ بسیار نفیسی است. در این نقاشی ها Ú¯Ù„ Ùˆ بوته Ùˆ طرح های اسلیمی Ùˆ تابلوهای متعدد از شکارگاه ها Ùˆ چهره زنان Ùˆ تصاویری از قصرهایی به سبک اروپایی نشان داده شده است. هنر ظریف نقاشی روی سقف Ú©Ù‡ اهل این فن آن را مرجوک (بر وزن مردمک) نامند در دوره قاجاریه در شهر شیراز کاملا رواج داشته است. این باغ با انواع Ú¯Ù„ های زینتی Ùˆ گونه های گیاهی، باغ گیاه شناسی دانشگاه شیراز است. در حال حاضر از محوطه باغ به عنوان باغ گیاه شناسی در گسترش آموزش Ùˆ پژوهش علوم گیاهی استفاده Ù…ÛŒ شود. باغ گیاه شناسی آن در اختیار دانشکده کشاورزی Ùˆ ساختمان باغ در اختیار دانشکده حقوق است.

 Ù¾ÙˆØ´Ø´ گیاهی باغ را Ù…ÛŒ‌ توان به Û² دسته درختان غیر مثمر Ùˆ درختان مثمر تقسیم کرد:

 Û±- درختان غیر مثمر باغ عبارتند از: سرو ناز (بلندترین سروناز این باغ Ú©Ù‡ قریب Û³Ûµ متر بلندی آن است، بلندترین سروناز شیراز است)ØŒ کاج، افرا، ارغوان، بید مجنون، سیاه بید، زبان گنجشک، بید مشک، سپیدار، Ùˆ اکالیپتوس.

 Û²- درختان مثمر باغ عبارتند از: انار، ازگیل، نارنج، خرمالو، گردو، زردآلو، بادام، سیب، به Ùˆ گلابی. محصول اصلی درختان میوه‌ دار باغ در درجه اول انار است Ùˆ در درجه دوم Ù…ÛŒ‌ توان مرکبات را به حساب آورد. درختان مرکبات باغ ارم در ردیف سایر نارنجستان ها Ùˆ باغ های مرکبات شیراز است. 

باغ ارم شیراز در تاریخ ۱۴ آبان ۱۳۵۳ به شماره ۱۰۱۳ در فهرست آثار ملی ایران و در سال ۲۰۱۱ به شماره ۱۳۷۲ در فهرست آثار جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.