آتشکده باز هور در مشهد

اگر از آن دسته اشخاصی هستید Ú©Ù‡ بناهای تاریخی اهمیت بسیاری برایتان دارد ما یکی از قدیمی ترین نمونه هایی از آتشکده گنبدی Ø´Ú©Ù„ را Ú©Ù‡ آتشکده بازهور نام دارد ØŒ به شما معرفی میکنیم Ú©Ù‡ متعلق به زمان پارتیان است.زمينه بناى سنگی موسوم به بازه هور به فاصله هفتاد كيلومترى از جنوب شهر مشهد در ضلع شرقی Ø±ÙˆØ³ØªØ§ÙŠÛŒ به نام رباط سفيد در ابتداى تنگه اى بازه هور واقع است. از نظر لغوى بازه در فارسی درى به قسمتی از ديواره كوه گفته Ù…ÛŒ شود كه خورشيد از ميانه باز آن بطرز باشكوه Ùˆ زيبايی طلوع نمايد Ùˆ شايد نام بازه هور از همين جا باشد. به لحاظ ويژگيهاى معمارى اين بنا نمايانگر بخشی از اجزا Ùˆ عناصر ساسانی است كه آندره گدار آن را به قرن سوم ميلادى نسبت داده است. همچنين عده اى براين باورند بناى سنگی بازه هور آتشكده اى از دوره ساسانی است.

بطور كلی معمارى اين بنا چهار طاقی است كه از چهار طرف باز بوده و عناصرى گنبدى بر فراز آن قرار گرفته است فضاى ورودى نيز داراى سه درگاهی بلند و عريض است كه احتمالا در حكم تالار ورودى به فضاهاى معمارى طرفين شمار می آيد. اما ورودى اصلی بنا از ضلع غربی ايجاد شده كه درگاهی هاى همسان در اطراف، حاكی از الحاقات پيرامون آن است. در سطح فوقانى پلان مربع بنا چوبهايى بركنج آن نصب گرديده كه احتمالا گامهاى اوليه براى ايجاد گوشوار جهت ايجاد گنبد در بناها بوده است. اين بنا در واقع هسته مركزى يك مجموعه معمارى است به فاصله نزديكی از اين بنا. ويرانه هايی در قلعه تاريخی به نام دختر و پسر برفراز بلندى مشاهده می شود.

دو پژوهشگر معروف (هرتسفلد در كتاب ابنيه Ùˆ آثار تاريخى ايران Ùˆ آندره گدار در كتاب آثار ايران) اين بنا را از نزديك ديده اند Ùˆ آن را از آثار دوره ساسانی ميدانند. بناى بازه هور داراى يك گنبد Ùˆ سه ورودى Ùˆ در گذشته از سمت مشرق به بناى ديگرى اتصال داشته Ùˆ در دو سوى شمالی Ùˆ جنوبی Ø¢Ù† نيز الحاقياتی مانند راهرو Ùˆ ايوان وجود داشته است. در مجموع اين بنا را مى توان هسته مركزى يك مجموعه معمارى كهن دانست. اين بناى قديمی Ùˆ ارزشمند به فاصله حدود Û¸Û° كيلومترى مشهد Ùˆ در سمت شرق روستاى رباط سفيد واقع شده است.