مشهد موزه مردم شناسی قوچان

از موزه های سنتی ایران باید موزه سنتی قوچان متعلق به خراسان رضوی Ùˆ به مرکز استان مشهد اشاره کرد.یکی از زیباترین Ùˆ پر معناترین موزهای مردم شناسی Ù…ÛŒ باشد Ú©Ù‡ در تمام ایران سهم بسزایی را به خود اختصاص داده است . آشنایی با آرادب رسوم Ùˆ انواع ورزشهای سنتی Ùˆ سنت ازدواج عشایر Ùˆ موسیقی Ùˆ روش Ùˆ سبگ زندگی سنتی از دیگر مواردی است Ú©Ù‡ دراین موزه میتوان به آن اشاره کرد . همچنین موزه مردم‌شناسی قوچان موزه‌ای در شهر قوچان است Ú©Ù‡ مساحتی در حدود Û³Û°Û° متر مربع دارد Ùˆ امروزه شامل بخش‌های موسیقی سنتی، کُشتی چوخه، چاروق دوزی، گلیم بافی، مراسم ازدواج عشایر، آهنگری Ùˆ گله‌داری است.بنای امروزی این موزه در سال Û±Û³ÛµÛµ ابتدا به عنوان رستوران شهرداری در قوچان احداث گردیده Ùˆ در سال Û±Û³Û¶Û· به سازمان میراث فرهنگی واگذار شد. موزه در سال Û±Û³Û·Û¶ بنیان‌گذاری شده Ùˆ در سال Û±Û³Û¸Ûµ دوباره ساماندهی شد Ùˆ از سوی شهرداری به اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی Ùˆ گردشگری واگذار شد.جهت رفتن به این موزه باید از مشهد به سمت تربت جام – قوچان Ùˆ در حاشیه میدان آزادی بروید .همسفر محترم تور مشهد لطفا برای کسب اطلاعات بیشتر با ما همراه باشید .این موزه شامل بخش‌های مختلف ÛŒ Ù…ÛŒ‌باشد Ú©Ù‡ در زیر به برخی از آنها اشاره Ù…ÛŒ‌شود:

کشتی با چوخه بخش مورد علاقه موزه قوچان-مشهد

کشتی چوخه یکی از انواع کشتی پهلوانی است Ú©Ù‡ زادگاهش شهر قوچان بوده Ùˆ در شمال خراسان رواج بسیاری دارد. این کشتی به مناسبت‌های مختلفی نظیر جشن‌ها Ùˆ گردهمایی‌های قومی برگزار Ù…ÛŒ‌گردد. در این کشتی حریفان آستین‌های پیراهن Ùˆ پاچه‌های شلوارشان را اصطلاحاً ور Ù…ÛŒ مالانند Ùˆ به مصاف یکدیگر Ù…ÛŒ‌روند. به فرد پیروز در این هماوردها جوایزی ارزنده مانند یک راس گوسفند یا بز، وجه نقدی، کله قند، لوازم خانگی Ùˆ … اهداء Ù…ÛŒ‌گردد. این کشتی امروزه در میان اهالی چناران، قوچان، کلات، Ùˆ درگز طرفداران بسیاری دارد. همچنین در سایر مناطق استان خراسان رضوی نظیر شهرستان فریمان گرفتن این نوع کشتی مرسوم است.

ازدواج عشایر بخشی دیگر از موزه قوچان -مشهد

تنوع رنگ پوشاک، مسابقهٔ کشتی، اسب دوانی، رقص چوب (چوب بازی)ØŒ نواختن ساز Ùˆ دهل توسط عاشق‌ها Ùˆ نیز رسومی Ú©Ù‡ Ø·ÛŒ دو روز مراسم عروسی کردهای عشایر خراسان برگزار Ù…ÛŒ‌گردد چشم هر بیننده ای را خیره Ù…ÛŒ‌کند. برگزاری عروسی در میان عشایر منوط به پرداخت شیربها یا حق شیر به مادر عروس است. عروسی دو شبانه روز به طول Ù…ÛŒ‌انجامد. شب اول را شب صلاح Ùˆ مصلحت Ù…ÛŒ‌نامند. اقوام سر منزل پدر داماد گرد Ù…ÛŒ‌آیند Ùˆ هریک انجام اموری را بر عهده Ù…ÛŒ‌گیرند صبح روز بعد عده ای از جوانان رفته از میهمانان Ùˆ هیزم Ú†ÛŒ‌ها استقبال Ù…ÛŒ‌کنند. از سایر آدابی Ú©Ù‡ در این مراسم به جا آورده Ù…ÛŒ‌شود، حنابندان، رقص چوب، اسب دوانی، نار زند Ú©Ù‡ در آن برادر گفتهٔ داماد چند تکه قند را به داماد دادهو داماد سعی Ù…ÛŒ‌کند دو تکه قند را از روبرو به شانه‌های عروس بزند. پا زدند Ú©Ù‡ اصطلاحاً به توقف عروس Ùˆ پیاده شده او از اسب در برابر منزل داماد اطلاق Ù…ÛŒ‌شود Ùˆ پختن آبگوشت ودادن انعام به داماد است

گله داری بخش های دلنشین موزه

سرزمین قوچان به سبب دارا بودن کوهستانهای سرسبز Ùˆ خرم نظیر شاه جهان، آق کمر، سنجربیک، پلته کاه، زیلان، گلول Ùˆ غیره Ùˆ بهره‌مندی از چراگاه‌های طبیعی بی نظیر، منطقه ای مناسب برای گله داری Ùˆ دامداری به شمار Ù…ÛŒ‌رود. شغل منحصر عشایر در این مناطق دامداری است. دامداران علاوه بر استفاده از گوشت احشام از پوست دباغی شدهٔ آنان پوستین‌های گرم Ùˆ زیبایی Ù…ÛŒ‌دوزند. همچنین از شیر دام‌ها فراورده‌های لبنی بسیاری نیز نظیر کرهٔ محلی، روغن زرد، پنیر، دوغ، مسکه Ùˆ ماست تولید Ù…ÛŒ‌نمایند Ú©Ù‡ به مصرف اهالی منطقه Ù…ÛŒ‌رسد. بخشی نیز از این فراورده‌ها به فروش Ù…ÛŒ‌رسند تا از درآمد حاصله از فروش آنها، لوازم مورد نیازشان را خریداری کنند.

موسیقی سنتی جلاء روح

موسیقی نواحی در شمال خراسان برگرته از باورها Ùˆ اعتقادات قومیت‌های متفاوت در طول تاریخ بوده Ùˆ Ù…ÛŒ‌توان آن را در چهار نوع: مقامی کرمانجی، مقامی ترکی، موسیقی فارسی برری Ùˆ تحلیل نمود. از میان این موسیقی تنها کرمانجی، ترکی Ùˆ فارسی میان اهل قوچان رایج است. نوازندگان موسیقی در قوچان را Ù…ÛŒ‌توان بر اساس جایگاه Ùˆ مرتبه ای Ú©Ù‡ به لحاظ اجتماعی دارند به بخشی‌ها، عاشقها Ùˆ لوطی‌ها طبقه‌بندی کرد. همچنین سازهای رایج در موسیقی مقامی این خطه شامل دوتار، کمانچه، قوشمه، نی، دهل Ùˆ سرنا است. از مقام‌های رایج در قوچان Ù…ÛŒ‌توان به مقام لو، طرقه، اله مزار، هرای، امانه سوز، سردار عوض خان Ùˆ رشید خان، نوایی، بیات گریلی، قره دلی Ùˆ قره Ú†Ù‡ بایر اشاره کرد.

چاروق دوزی

شاید ساخت پای‌افزارها یکی از قدیمی‌ترین مشاغلی باشد Ú©Ù‡ آدمیان در طول تاریخ به آن پرداخته‌اند Ùˆ چاروق دوزی از جملهٔ آن مشاغلند Ú©Ù‡ در یکیاز غرفه‌های موزه به نمایش درآمده‌اند. صنعتگران چاروق دوز قوچانی در دوخت این گونه پای‌افزارها از چنان تبحری برخوردارند Ú©Ù‡ شهرت شان در سراسر استان زبانزد است. چاروقها انواع Ùˆ اشکال گوناگونی دارند. رویهٔ چاروق‌ها از چرم طبیعی ساخته شده است Ùˆ سطح آن را به وسیلهٔ نخ‌های الوان با نقوش ساده هندسی تزیین Ù…ÛŒ‌کنند. غالباً تحت این پاپوش‌ها را از چرم گاو میش یا چرخ ساغری Ù…ÛŒ‌سازند Ú©Ù‡ استحکام بیشتری دارند. ابزار چارقدوز متنوع Ùˆ با کاربری‌های خاص Ù…ÛŒ‌باشند Ú©Ù‡ از میان آنها Ù…ÛŒ‌توان از قیچی، گزن، میخ کفاشی، Ú†Ú©Ø´ØŒ سوزن‌های ویژه Ùˆ نخ‌های الوان یاد کرد.

گلیم بافی

در قوچان برای بافت گلیم عموماً از دارهای افقی Ùˆ عمودی استفاده Ù…ÛŒ‌کنند. ابزار کار گلیم بافان قوچانی Ú©Ù‡ عمدتاً زنان Ù…ÛŒ‌باشند مرکب اند از دفتین، کاره Ùˆ قیچی. در بافت گلیم معمولاً از نخ پشمی استفاده Ù…ÛŒ‌شود. نقوشی Ú©Ù‡ گلیم باف قوچانی بر این زیراندازها میافریند. بیشتر نقوش سادهٔ هندسی Ùˆ کاها حیوانی Ùˆ گیاهی است Ú©Ù‡ از تنوع رنگ بی نظیری برخوردار ند یکی از غرفه ای موزهٔ قوچان به نمایش کارگاهی عشایری اختصاص یافته است Ú©Ù‡ در ان گلیم بافان هنرمند به بافت این زیرانداز زیبا سرگرم اند.

آهنگری

آهنگری یکی از مشاغل تاریخی در همی جوامع انسانی به شمار Ù…ÛŒ‌رود. کشف فلز آهن Ùˆ نحوه استفاده از آن انقلابی در سرنوشت انسان‌ها قلمداد شد. آهنگر خانه، مادر ساخت Ùˆ تولید ابزار اولیه بشر محسوب Ù…ÛŒ‌شدند. در این اماکن صنعتگر آهنگر انواع مصنوعات آهنی نظیری بیل، کلنگ، تیشه، میخ، گاو آهن، چهار شاخ، چاقو، زنجیر، چهار شاخ انبر، Ùˆ قیچی‌های گوناگون را Ù…ÛŒ‌سازد. ابزار Ùˆ وسایلی Ú©Ù‡ در آهنگری مورد استفاده قرار Ù…ÛŒ‌گیرند عبارتند از: انبر زغال بردار، انبر کج، انبردشت، پتک، قلم، سندان سوهان، Ùˆ گوره‌های سنتی Ú©Ù‡ با استفاده از انبانی چرمی Ú©Ù‡ تولیدکننده دم Ùˆ بازدم است Ùˆ باعث گداخته شدن زغال Ù…ÛŒ‌شود کار Ù…ÛŒ‌کند.

انتقال آثار

در گذشته بیش از Û³Û° اثر خطی، تعدادی خمره قدیمی، Ùˆ بسیاری اشیای تاریخی در این موزه قرار داشت Ú©Ù‡ پس از ساماندهی دوبارهٔ موزه در سال Û±Û³Û¸Ûµ از این موزه برداشته شد. به گفتهٔ رئیس اداره میراث فرهنگی Ùˆ گردشگری شهرستان، «Ø¶Ø±ÛŒØ¨ امنیتی موزه مردم شناسی با موزه نسخ خطی Ùˆ باستان‌شناسی تفاوت دارد Ùˆ دلیل اینکه در گذشته Ùˆ قبل از سال ۱۳۸۵، اشیا Ùˆ آثار فراوانی در موزه نگهداری Ù…ÛŒ‌شد Ùˆ امروزه فقط به موضوع مردم‌شناسی پرداخته شده، آن است Ú©Ù‡ قبلاً گارد حفاظت در موزه حاضر بوده ولی اکنون یک نفر بعنوان راهنمای موزه مشغول فعالیت است.» Ùˆ دیگر اشیا به انبار میراث فرهنگی شهرستان منتقل شده‌اند.در واقع این موزه مکانی بوده است محدود برای معرفی غنای فرهنگی - تاریخی Ùˆ جلوه‌هایی از مردم‌شناسی منطقه Ú©Ù‡ اشیاء آن در فضای موزه به نمایش درآمده است. در مجموع اشیاء Ùˆ اقلام موزه مزبور را باید در دو بخش مردم شناسی Ùˆ عکس Ùˆ اسناد Ùˆ مکتوبات مطالعه Ùˆ بررسی نمود Ú©Ù‡ از جمله Ù…ÛŒ‌توان به نمایش مدل‌های انسانی زن Ùˆ مرد با لباسهای بومی، پوشاک محلی، آثار هزاره اول پیش از میلاد، ظروف مختلف، قرآن‌های خطی، مکتوبات Ùˆ عکس‌های قدیمی از وضعیت قبلی قوچان اشاره کرد.