میل اخنگان شاخص ترین جاذبه تاریخی مشهد

اگر بخواهیم حجم مسافران داخلی Ùˆ خارجی را در ایران بررسی کنیم احتمالا اولین بازدید را باید به شهری بنام شیراز یا اصفهان بدهیم چون از آثار تاریخی بسیار زیادی برخوردرند اما باید بدون Ø´Ú© مشهد را هم در بین این شهر ها سرآمد جذب مسافر داخلی Ùˆ خارجی دانست چرا Ú©Ù‡ Ú©Ù…ÛŒ به تاریخچه این شهر با اصالت نگاه کنیم دستخوش اتفاقاتی میشویم Ú©Ù‡ کمتر کسی تصورش با میکند . چراکه بیشتر مسافران Ùˆ همسفران در تورهای مشهد این شهر را با حضور حضرت رضا(ع) Ù…ÛŒ شناسند Ùˆ خیلی از تاریخ Ùˆ قدمت Ùˆ عقبه مشهد اطلاعاتی ندارند .شهرستان مشهد، از جمله شهرهای تاریخی Ùˆ از مهم‌ترین جاذبه‌‌های گردشگری در استان خراسان رضوی است Ú©Ù‡ در کنار جاذبه‌های مذهبی، بهره‌مند از دیدنی‌ها Ùˆ آثار تاریخی Ùˆ طبیعی متعددی است Ú©Ù‡ معمولا در ایام نوروز، جمع زیادی از مسافران Ùˆ توریست‌ها، به این منطقه از ایران سفر Ù…ÛŒ‌کنند.از بین آثار تاریخی Ú©Ù‡ در این شهرستان واقع در شمال شرقی کشور وجود دارد، برج میل اخنگان در نوع خود جالب Ùˆ تماشایی است؛ درواقع این اثر تاریخی، آرامگاهی است Ú©Ù‡ هویت فردی Ú©Ù‡ در آن دفن شده است، نامعلوم است Ùˆ همانند معمایی ذهن گردشگران Ùˆ بازدیدکنندگان را به خود مشغول Ù…ÛŒ‌سازد.

این اثر تاریخی Ú©Ù‡ به عنوان یکی از آثار ملی کشور به ثبت رسیده است، در فاصله‌ÛŒ حدود Û²Û² کیلومتری از شهرستان مشهد، حدود Û±Û° کیلومتری از شرق شهر تابران توس Ùˆ در نزدیکی روستایی به همین نام، قرار گرفته است. «Ø§Ø®Ù†Ø¬Ø§Ù†»ØŒ نام دیگری این اثر تاریخی است Ú©Ù‡ متاسفانه به دلیل نبود اسناد معتبر تاریخی، زمان دقیق احداث آن مشخص نیست؛ هرچند باستان‌شناسان Ùˆ کارشناسان معماری با درنظر گرفتن سبک معماری اجرا شده در این بنا، قدمت ساخت آن را به دوره‌ÛŒ تیموریان نسبت Ù…ÛŒ‌دهند. در این راستا برخی از محققان معتقدند Ú©Ù‡ علت انتساب پیشینه‌ÛŒ میل اخنگان مشهد به دوران تیموریان، به دلیل استفاده از کاشی‌های مربعی Ø´Ú©Ù„ Ùˆ منقوش در ساخت آن است.این در حالی است Ú©Ù‡ گروه دیگری از محققان Ùˆ پژوهشگران تاریخی قدمت این برج تاریخی را متعلق به نیمه‌ÛŒ نخست قرن نهم هجری Ù…ÛŒ‌دانند. برخی دیگر نیز با درنظر گرفتن نوع ساخت Ùˆ معماری Ùˆ تزئینات انجام شده در برج مقبره، پیشینه‌ÛŒ آن را به دوران ایلخانی نسبت داده‌اند. با در کنار هم قراردادن این نظریات Ù…ÛŒ‌توان به طور Ú©Ù„ÛŒ نتیجه گرفت Ú©Ù‡ این اثر ملی Ùˆ تاریخی کشور احتمالا متعلق به قرن نهم هجری قمری است Ú©Ù‡ طراح Ùˆ سازندگان آن سعی در ساخت یکی از بهترین Ùˆ بی‌نظیرترین بناهای دوران داشته‌اند Ùˆ با بهره‌مندی از الگوها Ùˆ سبک‌های معماری حکومت ایلخانیان Ú©Ù‡ مقارن با دوران قبلی خود است، توانسته‌اند به این مهم دست یابند. اثری Ú©Ù‡ امروزه از شاخص‌ترین آثار تاریخی Ùˆ جاذبه‌های گردشگری در استان خراسان رضوی Ùˆ شهرستان مشهد محسوب Ù…ÛŒ‌شود.

قدمت واقعی میل اخنگان مشهد، مشخص نیست

روایتی تاریخی در مورد این بنا وجود دارد Ú©Ù‡ حکایت از درگیری Ùˆ ایجاد جنگی خونین بین حکمرانان پیشین خراسان Ùˆ سلطان محمود غزنوی در قرن چهارم هجری قمری دارد. این روایت Ú©Ù‡ ریشه در باور برخی از مردم دارد، این نبرد در فاصله‌ÛŒ Ú©Ù…ÛŒ از میل اخنگان Ùˆ در ورودی دره‌ÛŒ کارده صورت گرفته است.شاید به همین دلیل است Ú©Ù‡ برخی بر این اندیشه‌اند Ú©Ù‡ نقش Ùˆ نگارهای زنانه‌ای Ú©Ù‡ روی برج مشاهده Ù…ÛŒ‌شود، نشان از هویت پیکر متوفی دارد؛ ایشان معتقدند Ú©Ù‡ فرد دفن شده گوهر تاج، خواهر گوهرشاد، همسر شاهرخ تیموری است Ú©Ù‡ سازمان میراث فرهنگی نیز این نظریه را درست Ù…ÛŒ‌پندارد. این در حالی است Ú©Ù‡ گروهی دیگر آن را منتسب به دختری هندی Ù…ÛŒ‌دانند Ú©Ù‡ از مریدان امام رضا (ع)ØŒ بوده Ùˆ هنگامی Ú©Ù‡ عازم زیارت بوده است، از دنیا رفته است. برخی دیگر نیز تصور Ù…ÛŒ‌کنند Ú©Ù‡ این بنا، آرامگاه دسته‌جمعی افراد مهم Ùˆ متشخص است. اما نباید از این نکته غافل شد Ú©Ù‡ صحت این نظریات، به اثبات نرسیده است. هرچند سال ساخت آن به طور قطع مشخص نشده است، اما Ù…ÛŒ‌توان شباهت‌هایی در ساختمان آن به بنای مسجد جامع Ú©Ù‡ متعلق به قرن Û¹ هجری قمری Ùˆ نیز عمارت امیر چخماق یزد Ú©Ù‡ در اوایل قرن Û¹ هجری قمری ساخته شده است، یافت

هویت فرد دفن شده در میل اخنگان مشهد، همچنان نامعلوم است

همانگونه Ú©Ù‡ پیشتر بیان شد، معماری میل اخنگان متعلق به دوران تیموریان است Ùˆ این بنا دارای عمری بالغ بر ÛµÛµÛ° سال است. معمار سازنده‌ÛŒ این بنای آجری Ùˆ کهن، برجی مقبره‌گونه را برای آن درنظر گرفته است Ú©Ù‡ دارای ارتفاعی بالغ بر Û±Û· متر است. سازندگان آن را روی سکویی دایره‌ای Ùˆ با هشت نیم‌ضلعی ساخته‌اند. نمای بیرونی ساختمان آرامگاه نیز به Ø´Ú©Ù„ مدور است Ú©Ù‡ با هشت نیم‌ستون Ú©Ù‡ به آن افزوده شده است، به زیبایی تزئین شده است.میل اخنگان دارای ستونی است استوانه‌ای Ú©Ù‡ ارتفاع آن نزدیک به Û±Û´ متر است Ùˆ کلاهک عرق‌چینی روی ستون تعبیه شده است Ú©Ù‡ ارتفاع آن نیز بیش از Û´ متر است. این بنای تاریخی Ú©Ù‡ از آجر ساخته شده است، با هنرمندی Ùˆ با استفاده از قطعه‌های کاشی به رنگ‌های لاجوردی Ùˆ فیروزه‌ای Ú©Ù‡ به Ø´Ú©Ù„‌های مختلفی از جمله مستطیل، چند ضلعی Ùˆ ستاره‌ÛŒ چلیپا، برش خورده است، تزئین شده است.معماری Ùˆ کاشیکاری‌های انجام شده در بنای میل اخنگان، بسیار زیبا Ùˆ چشم‌نواز است.همچنین در تزئین این کاشی‌ها از نقوش برجسته Ùˆ مختلف نیز بهره گرفته شده است. در این برج زیبا Ùˆ باشکوه Ù…ÛŒ‌توان سه درب ورودی را مشاهده کرد. داخل بنا نیز سنگ قبری وجود دارد Ú©Ù‡ در ابعادی به طول Û±Û±Û° سانتی‌متر، عرض ÛµÛ° سانتی‌متر Ùˆ ارتفاع Û´Û° سانتی‌متر ساخته شده است Ú©Ù‡ روی آن با خط ثلث Ùˆ نسخ متنی ثبت شده است. از دیگر نکات در مورد معماری بنا، فضای داخلی آن است Ú©Ù‡ بدون هیچ نقش Ùˆ نگار Ùˆ تزئینی ساخته شده است؛ این در حالی است Ú©Ù‡ نمای خارجی آن از دیوار گرفته تا نیم‌ستون‌هایش را با کاشی تزئین کرده‌اند.در قسمت حاشیه‌ÛŒ زیر سقف میل اخنگان، Ù…ÛŒ‌توان اثری Ú©Ù‡ احتمالا متعلق به کتیبه‌ای است Ú©Ù‡ در گذشته وجود داشته است، مشاهده کرد. به نظر Ù…ÛŒ‌رسد Ú©Ù‡ این کتیبه روی کاشی نوشته شده Ú©Ù‡ امروزه قسمت عمده‌ای از آن، تخریب شده Ùˆ از بین رفته است. ظاهر بنای میل اخنگان مشهد با توجه به نبود برخی از کاشی‌های بنا، به صورت لانه‌زنبوری مشاهده Ù…ÛŒ‌شود.