بنای سه گنبد ارومیه

بنای سه گنبد ارومیه ØŒ نام برجی در جنوب‌شرقی شهر ارومیه مرکز استان آذربایجان‌غربی در ایران است. بنای سه گنبد ارومیه آرامگاه بوده Ùˆ در سال ÛµÛ¸Û° قمری Ùˆ یکی از جاذبه های گردشگری Ùˆ جاهای دیدنی ارومیهمی باشد . مقبره یا برج آجری سه گنبد متعلق به قرن ششم هجری بوده Ùˆ در مدخل بناسه کتیبه به خط کوفی باقی مانده است. این بنا به دستور شیث‌قاط المظفری یکی از امیران محلی سلجوقی Ùˆ توسط شخصی به نام ابومنصور ساخته شده است.برخی از مورخان عقیده دارند این بنا به جای آتشکده‌ای از دوره ساسانی احداث شده است ولی هیچ‌گونه سندی مبنی‌بر این ادعا وجود ندارد دلایلی Ú©Ù‡ این مورخان ارائه Ù…ÛŒ‌دهند این است Ú©Ù‡ این بنا در سه طبقه Ùˆ شبیه دوره ساسانی ساخته شده Ú©Ù‡ دو طبقه اصلی آن یک سردابه Ùˆ طبقه دوم محل عبادت بوده Ú©Ù‡ روی گنبد، گنبد Ú©ÙˆÚ†Ú©‌تری است Ú©Ù‡ این بنا را به سه گنبد تبدیل کرده است.همچنین دلایلی Ú©Ù‡ احتمال Ù…ÛŒ‌دهند این بنا از دوره ساسانی است یکی پلکانی بودن ورود به محل عبادتگاه است Ú©Ù‡ در بناهای اسلامی نظیر آن دیده نمی‌شود. دلایل دیگر احتمال وجود آتش در طبقه سوم Ùˆ دلیل سوم اثر دست معماران Ú©Ù‡ موردی نادر در بناهای اسلامی است. در زمان ساسانی معماران اثر دست خود را مانند امضا در جایی Ú©Ù‡ بنا Ù…ÛŒ‌کردند، Ù…ÛŒ‌گذاشتند. در دوره سلجوقی این بناها رواج داشت Ùˆ تمام تزئینات مربوط به دوره سلجوقی است.بنای تاریخی سه گنبد عبارت است از سکوی بلندی Ú©Ù‡ به Ø´Ú©Ù„ استوانه Ùˆ مدور ساخته شده. قطر بنا پنج متر Ùˆ ارتفاع آن Û±Û³ متر بود، ساختمان فعلی دو طبقه است Ùˆ در چهار قسمت آن دریچه‌هایی وجود دارد. طبقه اول به نام سردابه خوانده Ù…ÛŒ‌شود Ú©Ù‡ دارای پوششی قوس‌دار است Ùˆ از طبقه دوم مجزا Ù…ÛŒ‌شود در Ú©ÙˆÚ†Ú© طبقه اول یک متر Ùˆ Û·Û° سانت ارتفاع دارد طبقه دوم Ú©Ù‡ اتاق مقبره خوانده Ù…ÛŒ‌شود دارای دری به ارتفاع دوونیم متر است.به عبارت دیگر بنای استوانه‌ای Ø´Ú©Ù„ مدور دارای دخمه‌ای است Ú©Ù‡ قسمت فوقانی آن را به وسیله آجر تبدیل به بنایی شامل اتاق مقبره کرده‌اند Ùˆ مدخل آن در یک قالب معماری بر نقش Ùˆ نگار محاط شده Ùˆ در بدنه استوانه‌ای برج تعبیه شده است. درگاه ورودی آن در میان طاق‌های سطحی واقع شده Ùˆ از لحاظ معماری زینت خاصی به آن بخشیده است.سقف اصلی گنبد Ùˆ دیوارهای آن تماما سالم Ùˆ برجا است. طبقه دوم بنا مانند سایر مقادیر دوره سلجوقی روی سردابه احداث شده است. تزئینات سردر ورودی مقبره در نوع خود Ú©Ù…‌نظیر بوده Ùˆ به‌صورت قطعات سنگ Ùˆ Ú¯Ú† با نقوش هندسی Ùˆ کتیبه به خط کوفی تزئین شده است.

 Ø¨Ù†Ø§ÛŒ سه گنبد ارومیه

 Ù…صالح قسمت‌های تحتانی بنا تا ارتفاع حدود Û³/Û¶ متر از سنگ‌های تراش خاکستری‌رنگ ساخته شده Ùˆ از این قسمت به بالا تمام مصالح بنا از آجرهای چهارگوش ساخته شده است. این اثر با شماره Û²Û´Û³ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.