آتشکده مند

آتشکده مند مربوط به دوره اشکانیان – دوره ساسانیان است Ùˆ در شهرستان دشتی، روستای وراوی واقع شده Ùˆ این اثر در تاریخ Û²Û· تیر Û±Û³Û·Û· با شمارهٔ ثبت Û²Û°Û¹Ûµ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.این اثر تاریخی باستانی در دامنه کوه مند Ùˆ به فاصله Û³Û° کیلومتری خورموج، غرب روستای وراوی Ùˆ زایر عباسی قرار دارد. در ارتفاع سنگی مشرف به رودخانه خشکی Ú©Ù‡ بستر رودخانه قدیمی است آثار حجاری Ùˆ کوه تراشی در دل صخره وجود دارد از بستر رودخانه راهی به ارتفاع Û¶Û° متر Ú©Ù‡ اولین مدخل آتشکده‌است، کشیده شده‌است.یک شاه نشین با یک سکوی میانی Ùˆ یک سکوی افقی Ú©Ù‡ در سمت راست شاه نشین قرار گرفته Ùˆ یک اطاق قوسی با انحنای منظم Ú©Ù‡ با سنگ Ùˆ Ú¯Ú† Ùˆ Ú¯Ù„ ساخته شده جالب توجه‌است. نمای خارجی فعلی آتشکده عبارت از یک مدخل با سقف قوسی Ùˆ دو مدخل مستدیر القاعده Ùˆ ده حفره به Ø´Ú©Ù„ مدخل‌های طرفین سکوی شاه نشین مدخل اصلی Ùˆ با اندازه‌های متفاوت Ú©Ù‡ به احتمال به منزله پنجره Ùˆ نورگیرهای رواقهای اصلی آتشکده بوده‌اند. آتشکده از سه طبقه میانی یا اصلی، تحتانی Ùˆ فوقانی تشکیل شده‌است Ú©Ù‡ با هم ارتباط داشته Ùˆ در عین ارتباط، نوع ساختمان هر یک با دیگری متفاوت بوده Ú©Ù‡ گویا از هر یک از طبقات برای منظور خاصی استفاده Ù…ÛŒ‌شده‌است.در بستر رودخانه خشک فعلی آثار ساختمان‌ها Ùˆ آبگردان‌ها Ùˆ بندهایی در اراضی پای کوه Ùˆ در اطراف مسیل وجود دارد Ú©Ù‡ از وجود میدان بزرگی در جلوی کلات حکایت Ù…ÛŒ‌کند Ú©Ù‡ سطح آن با خاک Ùˆ سنگ بالا آورده بوده‌اند. با توجه به وجود آثار آب انبار Ùˆ بقایای درختانی از فاصله دویست متری پای کوه احتمال Ù…ÛŒ‌رود در جلوی آتشکده میدانی وجود داشته Ùˆ برای جلوگیری از نفوذ سیلاب‌های شدید در اطراف تپه، بندهای زیادی از سنگ Ùˆ Ú¯Ú† ساخته بوده‌اند. بیش از نیم قرن پیش در جانب شمالی آتشکده Ùˆ پشت کوه نیز آثار حفره‌ها Ùˆ شاه نشین Ùˆ درختانی وجود داشته‌است Ùˆ از آنجا راهی به آتشکده منتهی Ù…ÛŒ‌شده‌است Ú©Ù‡ به مرور زمان بر اثر ریزش کوه آن آثار ازبین رفته‌اند. گویا نقشه اصلی مقایر کلات متأثر از مقابر فنیقی است Ùˆ با توجه به طرز قرار گرفتن دخمه‌ها بر روی یکدیگر Ùˆ Ú©Ù… شدن تدریجی ابعاد آن‌ها در طبقات بالاتر، همان نقشه زیگورات‌ها Ùˆ میل‌های خاص مضرس است Ú©Ù‡ اصلی ایلامی Ùˆ بابلی دارد اما نقشه صلیبی دهلیزها نقشه هندی Ùˆ ایرانی است. مقابر کلات دارای صفحه‌ای مستقل Ùˆ در عین حال متأثر از تمدن‌های مختلف ایرانی Ùˆ هندی Ùˆ آشوری، فنیقی Ùˆ ایلامی است.