ایرونا سیر برگذار کننده انواع تور های داخلی (تور مشهد و ... )

09198014097
02166320673
09194931590
02166320674
09194931580
02166758500
منو

آیین نوروز در شیراز

تازه های ناشناخته ۱۳۹۷/۰۸/۲۰
  1. ایرونا سیر
  2. مقالات
  3. آیین نوروز در شیراز

شاید برایتان خیلی جالب باشد که بخواهید بدانید آیین نوروز در شیراز چگونه است در ادامه مطلب قصد به توضیح کامل آن داریم.
مردم استان فارس به‌خصوص شهرستان شیراز از ۱۵ روز پیش از تحویل سال نو، به استقبال آن می‌روند. مردان با تهیه شیرینی و تنقلات و زنان با دوختن و تهیه لباس نو برای خود و فرزندان و همچنین خانه‌تکانی مشغول هستند. مسافرسلام در این مقاله به آداب و رسوم نوروز در شیراز پرداخته است و سعی براین داشته است که اطلاعات کاملی از این آداب و رسوم را به اطلاع شما مسافر سلامی‌های عزیز برساند.در گذشته مردم خود شیرینی درست می‌کردند و عمدتاً نان شیرین می‌پختند. نان شیرین را بعد از این‌که از تنور بیرون می‌آوردند تا هنوز نرم و تازه بود، چند بار تا می‌زدند تا به صورت یک مربع به اندازه کف دست درآید.این نان بعد از چند دقیقه ترد و بسیار شکننده می‌شد. غیر از این نوع نان شیرینی، شیرینی دیگری درست نمی‌شد. اغلب، وسایل پذیرایی عید تنقلاتی مانند برنجک، اَخرِک و دنگو بود.امروزه یک ماه به نوروز مانده شیرازی‌ها به بازار می‌روند و لباس عیدشان را تهیه می‌کنند. پارچه‌هایی معمولاً خریداری می‌شود که دارای رنگ روشن و سرخ یا زرد باشد. در قدیم اعتقاد بر این بود، اگر لباس را خودشان بدوزند پارچه آن‌ را روزهای دوشنبه یا جمعه قیچی کنند و نیز از نظر آن‌ها چون روز پنج‌شنبه ساعت سنگین است، لباس مدتی روی دست می‌ماند تا دوخته شود.روز سه‌شنبه اگر بریده شود نصیب دزد یا مرده‌شور خواهد شد و روز چهارشنبه می‌سوزد.پختن نان شیرین از جمله آداب و رسوم نوروز در شیراز است که حتماً باید قبل از عید و برای عید انجام بگیرد. سبز کردن گندم، عدس، تره تیزک، ده پانزده روز به عید مانده در خانه‌های شیراز صورت می‌گیرد.برای این کار از ظرفی استفاده می‌کنند که از جنس مس یا روی باشد و بعد مقداری دانه ابتدا به سلامتی امام زمان می‌ریزند و به ترتیب بعد از آن نام اعضا خانواده را می‌آورند.

خانه تکانی یا رفت و روب

یکی دو هفته پیش از عید خانه تکاتی یا رفت و روب انجام می‌گیرد و مجدداً اثاثیه را جابه‌جا می‌کنند و گردگیری می‌کنند و دوباره آنها را می‌چینند.در مراحل بعد تخم مرغ رنگ کردن است که آن‌ها را آب‌پز می‌کنند و رنگ‌های شاد روی آن‌ها می‌زنند.

چهارشنبه آخر سال

یکی از آداب و مراسمی که جز آداب و رسوم نوروز در شیراز به شمار می‌آید در شب چهارشنبه آخر سال و یا چهارشنبه‌سوری برگزار می‌شود، رفتن مردم به حوض ماهی است. در گوشه غربی آرامگاه سعدی، قنات آب گرم معدنی جاری است که مردم شیراز به آن حوض ماهی می‌گویند.آنها برای تندرستی و درمان بیمارهای خود، وارد حوض می‌شوند و با جام برنجی چهل کلید سر و تن خود را شست‌وشو می‌دهند. این کار نظم و ترتیبی خاص دارد و آن را تبدیل به آیینی ویژه می‌سازد.

حوض ماهی شیراز

پس از ساخت آرامگاه سعدی، از آب تنی در این حوض برای برآورد نیاز جلوگیری شد و دیگر کسی در محوطه حوض ماهی به آب دسترسی ندارد. اما حدود ۱۵۰ متر بعد از آرامگاه، در کوچه‌ای که اصطلاحاً کوچه حمام سعدی می‌نامند، مردم برای باورها و مناسک خود از آب چشمه یا قنات سعدی استفاده می‌کنند.زیارت حضرت شاه چراغ در شب چهارشنبه‌سوری، فال گوش ایستادن، پختن آش ابودردا که تهیه وسایل اولیه آن آداب منحصر به خود دارد، آجیل چهارشنبه‌سوری و تفال به دیوان حافظ، از دیگر مراسمی است که در این شب شیرازی‌ها انجام می‌دهند.مسافر سلامی‌های عزیز می‌توانید با مراجعه به لینک چهارشنبه سوری در شاهنامه و چهارشنبه سوری در ایران باستان از این مراسم تاریخی اطلاعات بیشتری کسب نمایید.

عروسی درخت نارنج

در آداب و رسوم نوروز در شیراز رسم بر این است که اگر درخت نارنجی که در خانه است، نارنج کم بدهد یا اصلاً ندهد، آن را عروس کنند و برایش مراسم عروسی بگیرند. برای این کار، ابتدا زن صاحب‌خانه، زنان همسایه را دعوت به عروسی درخت نارنج می‌کند، همه در یک زمان مشخص در خانه جمع می‌شوند و زن صاحبخانه اره‌ای را بر می‌دارد تا شاخه‌های درخت را ببرد. یکی از زنان همسایه جلو می‌آید و ضامن درخت می‌شود. سپس تور بسیار نازکی روی درخت می‌کشند، شکر پنیر روی درخت می‌پاشند، کِل می‌زنند، واسونک می‌خوانند و شادی می کنند و بر این باورند که آن درخت، سال بعد در فصل بهار، بار نارنج خواهد داشت.

دور دوازده گانه نوروز

هرسال به نام حیوانی از گذشته‌های دور نام‌گذاری شده، چون پرسیده شود امسال چه سال است، جواب می‌دهند: (امسال مثلا سال خرگوش است.)موش و بقر و پلنگ و خرگوش شمار زان چار چه بگذری نهنگ آید و مار،آن‌گاه به آب و گوسفند است حساب حمدونه و مرغ و سگ و خوک آخر کار

 سفره و ساعت تحویل سال

برای تحویل سال همه در یکی از اطاق‌های خانه‌شان سفره می‌اندازند. پیش از هر چیز آیینه و قرآن در آن می‌گذارند و بعد هفت سین را می‌گذارند. هفت سین عبارت است از سماق، سیر، سنجد، سمنو، سکه، سرکه، سبزی.در آداب و رسوم نوروز در شیراز علاوه بر هفت سین (هفت میم) را هم درسفره می‌گذارند که هفت میم عبارتند از: مدنی (لیمو شیرین)، مرغ، ماهی، میگو، مسقطی، ماست و مویز. به علاوه کنگر ماست، عسل، خرما، کره، پنیر، کاهو، تخم مرغ رنگی و … .موقع تحویل سال همه اهل خانه باید با لباس نو بر سر سفره باشند اسپند نیز دود می‌شود و هر کدام از این‌ها فلسفه‌ای دارد. شمع برای روشنایی خانه و زندگی، قرآن نشان توجهی است که باید در آغاز سال به خداوند داشته، به علاوه در سال نو، صاحب قرآن یار و مددکار اهل خانه خواهد بود.پول نشان از خیر و برکت و رفاه، اسپند برای دوری از چشم زخم حسود، برنج، نشانی از خیر و برکت و فراوانی، آب، نشان صافی و پاکی و روشنایی و گشایش کار، ماهی قرمز، شگون دارد.آیینه، برای رفع کدورت و نشانی از صفا و پاکی و یکرنگی، طلا، نشانی از امید به وضع مالی خوب در سال نو. بعد از تحویل سال نباید شمع‌ها را با فوت خاموش کرد بلکه باید گذاشت تا آخر بسوزند و یا با نقل و مسقطی خاموششان کرد.شیرازی‌ها تخم‌مرغی را روی آینه سفره هفت سین قرار می‌دهند و اعتقاد دارند که به مجرد تحویل سال نو، تخم‌مرغ روی آینه حرکت می‌کند. در گذشته‌ها رسم بود که مردم پیش از نوروز حجامت می‌کردند و می‌گفتند که در سال نو باید خون نو در بدن باشد.یکی دیگر از اعتقادات مردم شیراز این است که هنگام تحویل سال در حرم حضرت شاهچراغ (ع) حضور یابند، در آنجا شمع روشن کنند و در دست بگیرند، به این معنی که همیشه زیر نور شاهچراغ باشند.یک نفر از وعاظ بالای منبر می‌رود و دعا می‌خواند و مردم صلوات می‌فرستند و از طرف خادمین شاهچراغ روی مردم گلاب پاشیده می‌شود و همه به هم تبریک می‌گویند.

غذاها و شیرینی‌های شیرازی.کلم پلوی شیرازی که به سبک خاصی و متفاوت با سایر شهرها پخته می‌شود، از جمله غذاهایی است که در ایام نوروز بوی آن از خانه‌های شیرازی‌ها بیرون می‌آید.شوید لوبیا با گوشت قیمه، کوفته سبزی، آش انار، آش سبزی، شکر پلو، آش سبزی، ترحلوا نیز در ایام نوروز در سفره‌های مردم این شهر دیده می‌شود. آش کارده از دیگر خوراکی‌های خاص شیراز است که خوردن آن برای مسافرین دیگر شهرها در ایام نوروز بسیار جالب و جذاب است.از دیگر غذاهای سنتی شیراز که در ایام نوروز طبخ می‌شود، عبارتند از: آش انار، قورمه به، دو پیازه، یخنی نخود، رب پلو، یخنی عدس کلم، کوفته هلو، کوفته سبزی، خورشت سبزی، حلوای کاسه، حلیم بادمجان، رنگینک، پاچه پلو و … .خانواده‌های نی‌ریزی شب عید نوروز حتما پلو و مرغ می‌خورند.باید شب عید را پلو خورد آن مرغ سفید را جلو خورد.سالاد شیرازی نامی است آشنا که در سراسر شهرهای ایران شناخته شده و جزئی از منوی غذایی اغلب رستوران‌های ایران می‌باشد. ولی طعم واقعی آن را فقط می‌توان در شیراز چشید. این سالاد که با خورد کردن پیاز، خیار و گوجه فرنگی که بدون استفاده از کاهو تهیه می‌شود و با آب نارنج تازه یا کمی آب‌لیمو یا آبغوره و نمک و نعنا خشک به آن طعم و لطافتی فراموش نشدنی می‌دهد تزئین کننده سفره غذای نوروزی شیرازی‌هاست.

شیرینی‌های سنتی شهرستان شیراز عبارتند از: شکرپنیر، کلوچه، مسقطی، نان یوخه، نان شیری و … .

غذاهای شیرازی در نوروز

دیدار اقوام و دوستان

از بامداد نوروز دید و بازدیدها آغاز می‌شود. در همه خانواده‌ها رسم است که به دیدار کسی که از نظر سن و شخصیت بر دیگران مزیت دارد بروند و دست او را ببوسند و تبریک بگویند و او نیز عیدی که شامل سکه یا پول است به آنها بدهد.بعضی نیز صبح عید نوروز یک بشقاب گندم برشته که شامل: کنجد، گندم، شاهدانه، نخودچی و کشمش است به اضافه یک بشقاب نان شیرین به اضافه تخم مرغ رنگی یا سکه به کوچک‌ترها می‌دهند.

مراسم نوروز در ماه رمضان

اگر عید نوروز در ماه رمضان بیفتد سفره انداخته می‌شود ولی دید و بازدیدها عموماً در ساعات بعد از افطار و در شب صورت می‌گیرد.

مراسم نوروز در ماه محرم

اگر نوروز در ماه محرم یا صفر بیفتد، شیرازی‌ها در اعیاد قربان و غدیر که پیش از دهه محرم است به عید مبارکی می‌روند و گندم سبز می‌کنند.ممکن است در نوروز سفره مختصری که حاوی قرآن مجید، سبزی، آینه و میوه است پهن شود، ولی دید و بازدید به صورت عادی و معمولی مفهومی ندارد.

 سیزده بدر

تمامی مردم کشورمان سیزده بدر را پذیرفته و در این روز بیشتر طبق یک سنت دیرینه سعی می‌کنند از خانه‌ها بیرون زده، به دامان طبیعت سرسبز پناه ببرند و روز را به شادی به شب برسانند.در آداب و رسوم نوروز در شیراز نیز مرسوم است که روز دوازده فروردین همه وسایل تهیه می‌شود و هر چه از شیرینی‌ها و آجیل‌ها باقی‌مانده برای صبح سیزده آماده می‌شود که البته همراه آن سرکه و کاهو نیز هست.صبح سیزده فروردین همه دسته دسته عازم کوه و باغ‌های اطراف شیراز می‌شوند و معتقدند در روز سیزده فروردین نباید در خانه ماند زیرا این روز نحس و بدیمن می‌باشد.این روز، پیش از طلوع آفتاب و تا پاسی از شب ادامه دارد و در عصر آن روز ویژه سبزی گره زدن دخترهاست که در واقع برای گشایش بخت خود این کار را می‌کنند و ترانه‌هایی می‌خوانند.

سیزده بدر در شیراز

چنانچه سیزده به ماه رمضان بیفتد. مراسم را بعد از اتمام ماه رمضان در اولین جمعه یا اولین عید انجام می‌دهند.فقیری در کتاب آداب و رسوم نوروزی در فارس همچنین درباره نوروز در روستا گرگنا کازرون آورده است: در گذشته رسم بود که کودکان و نوجوانان صبح روز عید به در منزل بزرگان فامیل مانند پدربزرگ، مادر بزرگ، خاله و عمه … خالو (دایی) می‌رفتند و با خواندن اشعاری که معروف به نوروزخوانی است از آنها عیدی می‌گرفتند:

نوروز نو باز آمده بلبل به آواز آمده

قمری به پرواز آمده، کار همه ساز آمده

مادر بده نوروزی‌ام، تا برخوری از روزی‌ام

یا اسب رهوارن بده، یا قوچ پروارم بده…

عمو نوروز در شیراز

نتیجه‌گیری:

شیرازی‌ها و مردم استان فارس در ایام بهار و نوروز سنت‌ها و آدابی دارند که همچنان در میان آنها جاریست و با شکوه خاصی دنبال می‌شود.از پخت انواع شیرینی‌ها گرفته تا عیدی دادن و دید و بازدید نوروزی و… بخشی از آداب و روسوم نوروز در شیراز است.ابوالقاسم فقیری در کتاب آداب و رسوم نوروزی در فارس درباره سنت‌های نوروزی این خطه چنین آورده است:سه روزه رفته‌ای سی روزه حالا زمستون رفته‌ای نوروزه حالا،خودت گفتی سر هفته میایم شمارش کن ببین چند روزه حالا

از ترانه‌های محلی فارس

خانواده‌هایی که نذر داشته باشند قبل از عید نوروز نان شیرین می‌پزند، در این روزها نان‌پزها از روستاها به شهر آمده و در اکثر کوچه‌های شیراز عطر خوش نان شیرین به مشام می‌رسد.عیدی دادن و عیدی گرفتن نزد شیرازیان مرسوم است. مخصوصاً جوانانی که نامزد دارند و شب عید برای نامزدشان عیدی می‌فرستند، کسانی که دختران‌شان را به خانه بخت فرستادند، عید اول برای آنها عیدی می‌فرستند.