ایرونا سیر برگذار کننده انواع تور های داخلی (تور مشهد و ... )

09198014097
02166320673
09194931590
02166320674
09194931580
02166758500
منو

بند تاریخی گلستان مشهد

تازه های ناشناخته ۱۳۹۷/۰۲/۰۶
  1. ایرونا سیر
  2. مقالات
  3. بند تاریخی گلستان مشهد

اینبار هم از تاریخ مشهد می نویسیم بند گلستان یا همان سد گلستان که یکی از تاریخی ترین سد های بزرگ و قدمت دار کشور مان می باشد که از دوره تیموریان به جا مانده است و هم اکنون مورد استفاده می باشد  سد گلستان (بند گلستان) در مشهد و در استان خراسان رضوی قرار دارد و همکنون علاوه با استفاده از خود سد به عنوان آب بند و سرریز آب برای مصارف کشاورزی و مزارع جنبه تاریخی آن نیز از اهمیت زیادی برخوردار است و مکان بسیار جالب و دوست داشتنی برای گردشگران و مسافران تور مشهد و همسفرانی که برای سفر به شهر مشهد آمده اند شده است  همچنین این مکان فوق العاده مورد توجه گردشگران خارجی که به شهر مشهد آمده اند قرار گرفته است و کمتر توریستی پیش امده که وارد شهر شده و با تورهای داخلی و گشت های روزانه به بند گلستان سری نزده باشد  از شما همسفران تور مشهد دعوت میکنیم جهت بازدید از این مکان زیبا و تاریخی با ما همراه باشید 

بند تاریخی گلستان مشهد

بند گلستان یکی از بندهای تاریخی استان خراسان است که در ۸ کیلومتری غرب مشهد بر روی رودخانه گلستان احداث شده‌است. این بند هم اکنون از محل‌های دیدنی و توریستی شهر مشهد به‌شمار می‌رود. از نظر موقعیت جغرافیایی این بند در عرض شمالی ۳۶ درجه و طول شرقی ۵۹ درجه، در ارتفاع ۱۱۹۰ متری از سطح دریا واقع شده‌است. با وجود اینکه حدود ۵۰۰ سال از عمر این بنا می‌گذرد هنوز سالم و پابرجاست. رودخانه گلستان، از به هم پیوستن سه شاخه «مایان» ،‌ «دهبار» و «جاغرق» در نزدیکی روستای حصار به وجود می‌آید که آب‌های سطحی حوزه آبریزی به وسعت ۳۰۲ کلیومتر مربع را در محل گلستان جمع‌آوری می‌کند.بنابراین عموماً‌ در تابستان و پاییز آب به بنبد گلستان نمی‌رسد و فقط در زمستان یا بهار به واسطه زیادی آب و جریان سیلاب‌های شدید، آب وارد بند می‌شود و در سال‌هایی که بارندگی زیاد است ، دریاچه بند تا اواخر تابستان نیز پر آب می‌ماند.

بند تاریخی گلستان مشهد

 پیشینه و هدف از احداث بند گلستان مشهد

این بنا از آثار دوره تیموریان است. در مورد سازنده بند گلستان نظرات متفاوتی ارائه شده‌است. بعضی بنای بند را به شاهرخ پسر تیمور گورکانی نسبت داده‌اند و برخی بند را از بناهای گوهرشادبیگم همسر شاهرخ می‌دانند. بعضی دیگر گلستان را به نام کنیز گوهرشاد دانسته و قریه و بند گلستان را به او نسبت داده‌اند. در کتاب «اسناد و مکاتبات تاریخی ایران» تالیف آقای دکتر عبدالحسین نوایی سندی وجود دارد که حاکی از فرمان سلطان ابوسعید گورکانی خطاب به مردم مشهد راجع به بنای بند گلستان است. با توجه به این که فرمان مذکور تاریخ ندارد و سلطان ابوسعید در سال ۸۳۷ قمری کشته شده، استنباط می‌شود که بنای بند گلستان و صدور فرمان مذکور چند سال قبل از مرگ وی بوده‌است. هدف از احداث این بند آبیاری اراضی کشاورزی پایین دست و قریه آبکوه بوده‌است. در فاصله ۲۶ متری از طرف راست بند، در ضخامت دیواره، برج آبگیر بند واقع شده که متشکل از چاهی در میانه و پلکان مارپیچی در اطراف آن است . این پلکان به مجراها و دریچه‌های خروجی آب راه پیدا می‌کند. در زیر چاه مذکور، دو مجرا به نام‌های «هر کاره» و «لای‌کش» وجود دارد که مجرای لای‌کش که پایین‌تر است، برای آب دادن گل و لای پشت سد مورد استفاده قرار می‌گیرد . با آب دادن گل و لای پشت بند ،‌علاوه بر این‌که از حجم رسوبات مخزن بند کاسته می‌شود، با مخلوط شدن آب زلال بالای بند با گل و لای سد ، آب حاصل در جریان انتقال به مزارع کم‌تر جذب زمین شده و تلف نمی‌‌شود و زارعین می‌توانند اراضی دورتر را نیز با این آب آبیاری کنند. هم‌چنین رسوبات حاصل باعث باروری بیش‌تر زمین‌های کشاورزی می‌شود. با این حال به نظر می‌رسد که از این مجرا به طور مرتب و منظم استفاده نشده یا کارآیی لازم را نداشته چرا که با گذشت زمان، سطح رسوبات مخزن بند در حد زیادی افزایش یافته است. 

مشخصات بند گلستان مشهد

بند تاریخی گلستان مشهد

بند گلستان در محلی ساخته شده‌است که عرض دره تنگ تر می‌شود و در دو طرف آن صخره‌های عظیمی وجود دارد. سنگ تکیه گاه آن از گرانیت و گرانودیوریت موسوم به لوکو گرانیت است. اگر چه یک قسمت بند روی سنگ گرانیت تکیه دارد ولی خود بند روی آبرفت‌های رودخانه بنا شده‌است لذا کف مخزن آن در قسمت پایه اصلی بند غیرقابل نفوذ نیست. مصالح اصلی به کار رفته در بند آجر و سنگ و ملات مخلوط از آهک و شن و خاک است. قسمت میانی سازه با سنگ و ملات پر شده و سطوح خارجی آن با آجر کار شده‌است. بنای بند را طوری ساخته‌اند که صخره‌ای که در طرف خارجی آن واقع شده حکم پشتیبان محکمی را برای بند دارد.طول بند در قسمت پایه در کف رودخانه ۳۰ متر است و هر چه به طرف بالا ادامه می‌یابد بر مقدار آن افزوده می‌شود و در بالا طول تاج فعلی ۱۳۰ متر است. عرض تاج یا ضخامت سد در بالا ۱۰ متر و در پایین حدود ۲۵ متر است. ارتفاع سرریز بند ۲۰ متر از بستر رودخانه منظور شده‌است. مخزن بند در بالاترین ارتفاع حجمی معادل ۲٫۷ میلیون متر مکعب دارد و حجم مفید آن منهای حجم اشغال شده توسط رسوبات ۱٫۵ میلیون متر مکعب است.

مرمت و بازسازی اولین تعمیرات و بازسازی بند گلستان مشهد

تا سال ۱۳۵۱ ارتفاع بند ۱۵ متر بود و خروج آب از آن به صورت سرریز از روی تاج بند انجام می‌شد. در این سال آستان قدس رضوی به منظور بالا بردن ظرفیت دریاچه بند تعمیراتی انجام داد و ارتفاع بند را حدود ۶ متر افزایش داد و در قسمت انتهای غربی تاج بند ۵ دریچه خروجی آب با شش پایه بتنی ساخت. طول بند نیز از ۱۰۲ متر به ۱۳۰ متر افزایش داده شد. تعمیرات انجام شده تا پایان سال ۱۳۵۲ ادامه یافت و در فروردین ۱۳۵۳ بند رسماً افتتاح و مورد بهره‌برداری قرار گرفت. در همین زمان کتیبه‌ای نیز در انتهای قسمت شرقی تاج بند بر روی صخره‌ها نصب شد که در حال حاضر نوشته‌های آن بزحمت قابل خواندن است.